اوجى از انسانيّت اعصار ( 2 )
در دعاى مأثورى كه در « ماه رمضان » ، پس از هر نماز واجب خوانده مىشود ( و بر خواندن آن - با ذكر پاداشى بس مهم - تأكيد شده است ) چنين آمده است :
« اللَّهمّ أغن كلّ فقير « 1 »
( 1 ) خدايا ! همهء فقيران را بىنياز كن » .
اين دعا و امثال آن ، از واضحترين شواهد و دلايل است كه خواستهء اسلام ، از ميان رفتن فقر - به صورت كلى - از همهء پهنه هاى اجتماع انسانى و از زندگى همهء افراد است . و از همين وضعگيرى شايسته است كه در تعاليم اسلامى نتايج منفى فقر بر شمرده مىشود ، و فقر بخشى از كفر به شمار مىآيد . و آيا اسلام به كفر - يا بخشى از آن - براى هيچ فردى خرسندى نشان مىدهد ؟ و چون جهان - چنان كه گفتيم - جهان اسباب و وسايل است ، رفع و دفع فقر از هر فرد يا هر خانوار ، يكى از وظايف واجب كسانى است كه در جامعه هاى اسلامى زندگى مىكنند ، با استمداد از خداوند متعال .
و مىنگريم كه مضمون اين دعا - بجز بعد توحيدى و نيايشى - انسان را از درون خانه يا مسجد ، و از كنار سجّاده و جا نماز خويش ، در حال روحانى نماز ، با همهء انسانها ، در همه جاى گيتى ، پيوند مىدهد ، و مشكلات و گرفتاريهاى بندگان خدا را به ياد او مىآورد ، و آدمى را از غرق شدن در منجلاب فرديّت و خودگرايى و خودخواهى و بيخبرى و بيدردى دور مىسازد ، و وامىدارد تا براى هر كس هر كارى از او ساخته است انجام دهد ، و از تلاش معنوى ( بوسيلهء « دعا » و خواستن از
هامش
« 1 » محدّث موثّق ، حاج شيخ عبّاس قمى ( م : 1359 ق ) ، اين دعاى جامع شريف را ( كه نمونه اى كم مانند است در انسانگرايى دينى ) ، در كتاب « مفاتيح الجنان » ، از پيامبر اكرم « ص » نقل كرده است . مأخذ وى « مجموعهء » شهيد اوّل ( محمّد بن مكّى عاملى - شهادت : 786 ق ) است ، و دو كتاب « مصباح » و « البلد الأمين » ، تأليف شيخ تقىّ الدّين كفعمى ( م : 905 ق ) . و عالمان برخواندن آن ، در ماه مبارك رمضان - پس از هر نماز واجب - تأكيد كردهاند .