ايشان است ؛ و چه بيدار باش اجتماعى از اين آشكارتر ! زيرا كه دوستى سبب نزديك شدن و معاشرت مىشود ، كه نتيجهء آن آگاه شدن از احوال ايشان ، و اقدام براى رفع نيازمنديهاى آنان و رساندن معيشت اين قشرها به تراز معيشتى عمومى است . و چون چنين شود ، برادرى اسلامى و ديگر تعليماتى كه به چنين برادرى دعوت مىكند ، مىتواند در عمل تحقّق يابد .
احاديثى كه بر لزوم معاشرت با مستضعفان دلالت دارد
1 - پيامبر اكرم « ص » ، در خطاب به فقراى اصحاب خود فرمود :
« معكم المحيا و معكم الممات « 1 »
( 1 ) زيستن با شما باد و مردن با شما » . اين سخن مىرساند كه آنچه اسلام مىپسندد اين است كه بينوايان در متن زندگى اجتماع جاى داشته باشند نه در كناره هاى دور آن . در اين باره در تذييل همين « نگاه » سخنى خواهيم آورد . از اينجا معلوم مىشود كه انزواهاى ششگانه اى كه از آنها ياد كرديم و گفتيم كه از پيامدها و نتايج منفى و شوم فقر است « 2 » ، نبايد در هيچ سرزمينى كه پرچم اسلام در آن به اهتزاز درمىآيد و خود را تابع تعاليم اين دين مبين مىداند ، مشاهده شود ؛ چه اين انزواها - آشكارا - با همراه بودن فقيران و بينوايان با ديگر مردمان ، در حيات و ممات ، سازگار نيست ( يعنى « معيّت » ى كه در حديث ذكر شده است ) و از ميان انزواهاى ياد شده ، از همه مهمتر انزواى سياسى است ، چيزى كه واجب است در جامعهء اسلامى قطعا مردود شناخته شود . و اين برنامه جز با شركت دادن فقيران و محرومان در احزاب سياسى و مجالس محلَّى و قانونگذارى تحقّق پيدا نخواهد كرد ؛ پس لازم است كه آنان نيز در انتخابات آزاد باشند و همچون ديگران در سرنوشت خود شريك شوند و افرادى از خود نامزد كنند و رأى بدهند ؛ و از امكانات
هامش
« 1 » « مجمع البيان » 6 / 465 .
« 2 » - فصل 30 ، از اين باب ، « نگاهى به سراسر فصل » .