نگاهى به سراسر فصل
تخصيص دادن ( يا تخصيص يافتن ) آنچه همگانى و عام است ، از مواهب و ارزاق و امكانات معيشتى ، به بخشهايى خاص از اجتماع - به هر اسم كه باشد - سبب فقير ماندن توده ها مىشود ، و از عملى شدن هدفهاى اسلام جلو مىگيرد ، زيرا كه اين چگونگى بر خلاف حق و عدل است ، و بر ضدّ « اصل تعميم » ، يعنى همگانى بودن بهره برى و بهره مند شدن ، كه حكمت آفرينش و تقدير الهى مبتنى بر آن است ( * ( وَأَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ ) * - ( 1 ) آنچه براى مردمان سودمند باشد در زمين باقى مىماند ) .
پس اختصاص دادن و به انحصار درآوردن ، بر ضدّ حكمت آفرينش و روزى رسانى الهى است . امام صادق « ع » در اين باره چنين مىفرمايد :
« . . . فكَّر يا مفضّل ! في الصّحو و المطر ، كيف يعتقبان على هذا العالم لما فيه صلاحه . . . فالأمطار هي الَّتي تطبّق الأرض ، و ربما تزرع هذه البراري الواسعة و سفوح الجبال و ذراها ، فتغلّ الغلَّة الكثيرة ، و بها يسقط عن النّاس في كثير من البلدان مئونة سياق الماء من موضع إلى موضع ، و ما يجري في ذلك بينهم من التّشاجر و التّظالم ، حتّى يستأثر بالماء ذوو العزّة و القوة ، و يحرمه الضّعفاء « 1 »
( 2 ) اى مفضّل ! در بارهء هواى صاف و بارش باران - هر دو - بينديش ، كه چگونه در پى يك ديگر به صورتى مىآيند كه به صلاح جهان و مردم جهان باشد . . . بارانها زمين را مىپوشانند ، و بسا هست كه اين بيابانهاى گسترده و دامنه هاى كوهها و زمينهاى بالاى آنها كشت مىشود و از آنها غلَّهء فراوان به دست مىآيد ، و در نتيجه زحمت رساندن آب به كشتزارها در بسيارى از سرزمينها از دوش مردمان برداشته مىشود ، و برخوردهاى ( غالبا ) ستمگرانه كه در تقسيم آبهاى جارى صورت مىگيرد از ميان مىرود ، و ديگر چنان نيست كه زورمندان آب را ببرند و ناتوانان از آن محرومان بمانند » . امام در اين تعليم بيان مىكند كه قانون تكوينى ، تعميم براى همگان است نه
هامش
« 1 » « بحار » 3 / 125 - 126 ؛ از كتاب « توحيد مفضّل » .