رابطهء مذكور را محدود مىسازد . . . و بوضوح مىگويد كه اين ارتباط ارتباطى وسيله اى است نه هدفى . پس هر چه دست آدمى به آن مىرسد و فرصت بهره بردارى از آن پيدا مىكند ، لازم است كه تنها به اندازهء نياز متعارف - نياز فردى يا نياز اجتماعى - از آن استفاده كند ، و در همهء موارد در صدد رفع نياز برآيد نه بيشتر ؛ چنان كه واژه هايى كه در قرآن كريم آمده است ، چه خود واژه و چه مشتقّات آن ، محدوديّت ياد شده را يادآور مىشود ، مانند « الرّزق - روزى » ، « الأكل - خوردن » ، « الشّرب - نوشيدن » ، « المتاع - كالا » ؛ پس اسلام اجازه نمىدهد كه پيوندهاى وسيله اى محدود ميان انسان و چيزها به پيوندهايى هدفى و نامحدود بدل شود ، و روابط افزارى عرضى به روابط اصلى ذاتى و بهره برداريها و مصرف كردنهاى آزاد تبديل يابد ؛ زيرا كه اين چگونگيها همه ، تحريف واقع است و مغشوش كردن طبيعت و چيزها ، و مانعى است براى قرار گرفتن انسان در تراز اصلى خود ، در زندگى طبيعى و مواهب و وجود و تكليف ، و وسيله اى است براى غصب حقوق ديگران .
و آشكار است كه اسراف و تجاوز از حدّ ، در توليد و وارد كردن اجناس از خارج كشور ، به دست كارخانه داران و واردكنندگان اسرافگر متكاثر صورت مىگيرد ، چه آنان به توليد بيشتر و وارد كردن افزونتر مىپردازند ، تا از اين راه به درآمدهاى كلانتر و فراوانتر دسترس پيدا كنند ، و به همين جهت در توليد و وارد كردن ، از نظر كمّى و كيفى ، به اسراف مىپردازند ، و در ميان مردمان ، از راه تبليغات فريبنده ، تقاضاى كاذب پديد مىآورند . و اينها همه ، مايهء فاسد كردن افراد است ، و مصرفى كردن اجتماع ، و زيان رساندن به موادّ اوليّه ، و مكيدن خونها و ايجاد نابسامانى اقتصادى .
و همهء اين امور كه ياد شد ، از پيامدهاى اقتصاد و مالكيّت آزاد است . و اسلام اين گونه آزاديهاى فسادآور را ( كه امكان هر گونه قسط و عدلى را بر باد مىدهد ) ، طرد مىكند ؛ و متوسّل شدن مسرفان و متكاثران به عنوانهاى ظاهر الصّلاح سودى براى ايشان ندارد ، چه نمىتوان پذيرفت كه برخى از دستورها و اوامر اسلام برخى ديگر را از ميان ببرد ،
الحياة ( فارسي ) — صفحة 338
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص٣٣٨