تعرف الاشباء . . . ، شود .
هرجا كه قضا باشد خندد بحذر بر .
عزمش چو قضا گشت و حذر عزم مخالف . . . )
عنصرى .
رجوع به : اذا جاء القضاء . . . ، شود .
هرجا كه قفل بزرگتر نهند دال است كه آنجا چيزى نفيس و ثمين است .
فيه ما فيه .
هرجا كه گلى است خار در پهلوى اوست .
جامع التمثيل : رجوع به : هرجا گل است خار است ، شود .
هرجا كه گنج است مار است .
تمثل :
اين است كه گنج نيست بىمار * هرجا كه رطب بود بود خار .
رجوع به : گنج و مار و . . . شود .
هرجا كه گندومند است مال من دردمند است .
هرجا كه نمك خورى نمكدان مشكن .
جامع التمثيل . رجوع به : نمك خوردن و نمكدان شكستن ، شود .
هرجا گل است خار است .
( . . . و با هر خمرى خمار و بر سر گنج مار و آنجا كه در شاهوار است نهنگ مردمخوار . ) سعدى . نظير : هرجا كه پرىرخى است ديوى با اوست .
هست با هر خوب يك لالاى زشت . مولوى . ما من غرة الا والى جنبها عرة . بستان بىسر خر ! هرجا كه گليست خار در پهلوى اوست . و رجوع به : گنج و مار و گل و . . . شود .
هر جام درخورد هر كام نيست .
بود پخته اين گفته و خام نيست كه . . . )
مرحوم اديب . نظير : بگنجشكان نشايد طعمهء باز . نان و گرمك نه قوت هر شكمى است .
هر جامه كه عيار بپوشد كفن است .
تمثل :
سعدى سر سوداى تو دارد نه سر جان * هر جامه كه عيار بپوشد كفن است آن .
سعدى .
هرجا هيچجا يك جا همهجا .
نظير : پياز آدم هر جائى كونه نمىبندد .
سكونى بدست آور اى بىثبات * كه بر سنگ غلطان نرويد نبات .
« 1 » سعدى .
شوند حلقه به گوشت بتان يغمائى * چو حلقه گر نشوى هر درى و هر جائى .
پشيمانى بود در هرزهگردى * پريشانى بود در سو بسوئى .
مغربى .
رجوع به : پياز آدم . . . ، شود .
هر جاى كه آفتاب رخشان گردد پيدا باشد كه سايه پنهان گردد .
( هر گه كه دلم محرم جانان گردد * فانى شود اندر او و بيجان گردد . . . )
عطار .
رجوع به : مهر درخشنده . . . شود .
هامش
( 1 )picrre qui roule n'amasse pas mousse ' .