سر كوچك و ريش دراز نشان احمقى است . گويند ابلهى بدين دو صفت اين مثل بشنيد قبضهاى از ريش خويش به دست گرفته ما بقى بر شمع نهاد تا سوخته و كوتاه شود . ما زاد بسوخت و آتش بدست او درافتاد دست رها كرد همهء ريش مشتعل گشت و روى و لبها نيز محترق و مجروح گرديد .
سركوفته شد مار كه بر رهگذر آمد * ( چون مار ز سوراخ برون آمد و بيشك )
مجير بيلقانى .
رجوع به : چو وقت مرگ مار . . . ، و رجوع به : اشتر چو هلاك . . . ، شود .
سركوفته مارم نتوانم كه نپيچم * از ياد تو غافل نتوان كرد بهيچم . )
سعدى .
سركه از دست رنج خويش و تره * بهتر از نان دهخدا و بره .
سعدى .
رجوع به : اى شكم خيره . . . ، شود .
سركه بر ابرو داشتن . روى ترش كردن . تمثل :
دگر روز برگرد هركو دوان * عسل بر سر و سركه بر ابروان . .
سعدى .
سر كه بىمغز بود نغزى دستار چه سود * ( دل كه پاكيزه بود جامهء ناپاك چه باك . . . )
سركه دادن و سپندان خواستن . تمثل :
پيش من سركه منه تا نكنى در دل * كه بخرى بدل سركه سپندانم .
ناصر خسرو .
نظير : خر دادن و خيارستدن .
سركه فروختن . روى ترش بودن .
برك مى صبوح كن سركه فروختن كه چه * گرچه ز خواب خستهاى خوش ترش و گرانسرى .
خاقانى .
سركهء مفت شيرينتر از عسل است . آنچه برايگان دهند خوش و گوارا باشد .
سركهء نقد به از حلواى نسيه . نظير :
بدست آوريده خردمند سنگ * بنا يافته در بندهد ز چنگ .
اسدى .
بنسيه مده نقد اگر چند نيز * بخرما بود وعده و نقد خار .
ناصر خسرو .
صفقة بنقد خير من بدرة بنسيه . مجمع الامثال . النفس مولعة بخير العاجل . و ضيعة عاجلة خير من ربح بطئى . شوال عين يغلب الضمار . خولى بكفم به كه كلنگى به هوا . گنجشك بدست است به از باز پريده .
عصفور فى اليد خير من الف كركى فى الجو . سيلى نقد از عطاى نسيه به . سيلى نقد به از حلواى نسيه .
سر كه نه در راه عزيزان بود * بار گرانيست كشيدن بدوش .
سعدى .
سر كيسه و مهر و محبت !
سر گاو در خمره مانده ( . . . دخو را خبر كنيد . ) دخو در لهجهء قزوينيان رزبان