خر ارجل ز اطلس بپوشد خر است . * ( نه منعم بمال از كسى بهتر است . . . )
سعدى .
نظير . ليس الفرس بجله و برقعه . رجوع به : نه محقق بود . . . ، شود .
خر از كفه دور . تمثل :
بارها گفتهام خر از كفه دور * خر بقائى مكن بگرد آخر ( كذا ) .
انورى .
نظير : دست خر كوتاه .
خر از گاو فرق نميكند . گج . نهايت نادان است .
خر از لگد خر رنجه نشود .
خر از يكسو بز از يكسو . سوزنى را در اين مثل تمثلى زشت و ناستوده هست كه رعايت عفت جوانان و زنان خوانندهء اين كتاب را از نگاشتن نوع آن هميشه احتراز شده است .
خر اندر وحل ماند و بار اوفتاد * ( مرا با تو دشوار كار اوفتاد . . . )
حضرت اديب .
خر باربر به كه شير مردم در .
سعدى . نظير :
مسكين خر اگرچه بىتميز است * چون بار همى برد عزيز است .
سعدى .
خر ببازار رى فراوان است * باخبر باش تا تنه نخورى .
نشاطى خان .
خر ببوسه و پيغام آب نخورد . اينجا سختى و زور به كار است .
خر بخراسان بردن . رجوع به : الخراسانية . . . ، و رجوع به : زيره بكرمان . . . ، شود .
خر بخر بيند آب بگندش آيد . رجوع به : آلوچو بالو . . . ، شود .
خر بخيار دادن . رجوع به : خر دادن . . . ، شود .
خر بر آن آدمى شرف دار * كه چو خر ديده بر علف دارد .
نظامى .
نظير : خر نيستيم كه چشممان به آب و علف باشد .
خر به راه جو بميرد شهيد است . نظير : من مات دون ماله فهو شهيد .
خر برهنه را پالان نتوان گرفت . رجوع به : از برهنه پوستين . . . ، شود .
خربزه خور تو را بپاليز چكار . نظير : تو خربزه خورى يا بستان جو . تو انگور خور ز باغ مپرس .
خربزهء شيرين نصيب گفتار مىشود . تمثل :
نشود شاهد زيبا رو جز همدم زشت * نخورد خربزهء شيرين الا كفتار .
قاآنى .
خربزه ميخواهى يا هندوانه ؟ - هردوانه . نظير كلاهما و تمرا .
خر بنده بخانهء شتربان آيد . تمثل :
از زلف تو بوى عنبر و بان آيد * زان تنگ دهان هزار چندان آيد
زلف تو همى سوى دهان زان آيد * خر بنده بخانهء شتربان آيد .
فرخى .