خانهاى را كه چون تو همسايه است * ده درم سيم كمعيار ارزد
ليك اميدوار بايد بود * كه پس از مرگ تو هزار ارزد .
سعدى .
نظير : الجار ثم الدار .
خانهاى را كه دو كدبانوست خاك تا زانوست . تمثل :
خاك يا بى ز پاى تا زانو * خانهاى را كه دوست كدبانو .
سنائى .
اين مثل خانه راست خود گفته * به دو كدبانو است نارفته .
سنائى .
خانه به دو كدبانو نارفته بود . فرخى . رجوع به : آب انبار شلوغ . . . ، شود .
خانهء بچهدارى سركو را هم بايد گل ميخ كرد . رجوع به : بچه كه راه افتاد . . . ، شود .
خانه به دو كدبانو نارفته بود . فرخى . تمثل . چون شغلى فرمائى دو تن را مفرماى تا خلل از شغل و فرمان تو دور بود كه گفتهاند ديك به دو تن اندر جوش نيايد چنان كه فرخى فرمايد . . . از قابوسنامه . خانه به دو كدبانو نارفته بود و كتخداى ويران . از سياست - نامه خواجه نظام الملك . رجوع به : آب انبار شلوغ . . . ، شود .
خانه پر از دشمن باشد بهتر است تا خالى باشد . چون مردم خانه كم باشد دلگير و نيز مطمع دزدان و اشرار شود .
خانهء پر شيشه را سنگى بس است . * ( در جهان ديوانه را دنگى بس است . . . )
زلالى خونسارى .
نظير .
مگر ميرفت استاد مهينه * خرى مىبرد بارش آبگينه
يكى گفتش كه بس آهستهكارى * بدين آهستگى بر خر چه دارى
بگفتا هيچ دل پرپيچ دارم * اگر اين خر بيفتد هيچ دارم .
عطار .
خانه پرورد نازنين باشد * ( دل كند ناز و خود چنين باشد . . . )
اوحدى .
خانه تاريك و مرد بيمايه * سايهاى باشد از بر سايه .
سنائى .
نظير .
تو دانى كه نبود مگر ز ابلهى * هر آنكو كند زن بدست تهى .
فردوسى . ى .
خانهء تنگ و روزى فراخ . نقل از مجموعهء مختصر امثال طبعهند . گويا مراد مثل اين باشد كه با رغد و رخاء عيش كوچكى خانه به چيزى نيست .
خانه چون تيره و سياه شود * نقش بر وى كنى تباه شود .
اوحدى .
رجوع به : حقيقت سرائيست . . . ، شود .
خانه خالى به كه پر از شير و گرگ . * ( . . . دانبال اين كرد بر دانا يله . )
ناصر خسرو .
نيكو مثل است اينكه جاى خالى * بهتر كه پر از گرگ مرغزارى .
ناصر خسرو .
تهى غارى به از پر گرگ غارى .
ناصر خسرو .
خانهء خرس و انگور آونگ ! رجوع به : از ديك چوبين . . . ، شود .