باب خاء .
خار است نخست بار خرما * ( از جور رقيب تو ننالم . . . )
سعدى .
خار با خرماست . نقل از قرة العيون . تمثل :
ز خوارى عز بدست آور كه باشد رنج با راحت * ز طاعت خلد حاصل كن كه باشد خار با خرما .
فخر الدين مطرزى .
درخت خرما صد خار زشت دارد و خشك * اگر دو شنگله خرماى خوب و تر دارد .
ناصر خسرو .
صعب باشد پس هر آسانى * نشنيدى كه خار با خرما است .
مسعود سعد .
همه وقتى نشايد خورد جام شادى ار وقتى * غمى آيد بخور ز انرو كه باشد خار با خرما .
سلمان ساوجى .
نظير :
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً
. رجوع به : از پى هر گريه آخر خندهاى . . . و اندر پس هر خنده . . . ، شود .
خار بگلستان بردن . تمثل :
لايق نبود قطره بعمان بردن * خار و خس صحرا بگلستان بردن
اما چه توان كه رسم موران باشد * پاى ملخى نزد سليمان بردن .
رجوع به : زيره بكرمان . . . ، شود .
خار بن گرچه رست و بالا كرد * سر او را سپهر و الا كرد
تو طمع زو مدار ميوه و گل * يار بد هست بابت سر پل
نه از او ميوه خوب و نه سايه * نه از او سود خوش نه سرمايه .
سنائى .
خارجست از هرچه انسانى كسى كو دعويش * نيست مقرون با دليل مستقيمى متقنى .
حضرت اديب .
خار جفت گل است و خمار جفت نبيد . * ( بعيش ناخوش او در زمانه تن درده
كه . . . )
سنائى . رجوع به : گنج و مار . . . ، شود .
خار در جان شكستن . تمثل :
مهر تو دوستان را در دل شكفته گل * كين تو دشمنان را در جان شكسته خار .
انورى .
خار در موزهء كسى افتادن . بوسواس و خار خارى يا هراس و بيمى دچار شدن .
تمثل : و خبر ببرادرش والى مكران برسيد خار در موزهاش افتاد سخت بترسيد . ابو الفضل بيهقى .
نظير : كيك در شلوار افتادن . ريگ در كفش ، ريگ در موزه افتادن .
خار را در چشم ديگران مىبيند و شاه تير را در چشم خود نمىبيند .
نظير : كيف تبصر القناة فى عين اخيك و لا تبصر الجذل فى عينك . حديث ، كيف تبصر القذى فى عين اخيك و تدع الجذع المعترض فى عينيك . يعد فى مثل الصؤاب و فى عينيه مثل الجره .
الا ايهذا اللائمى فى خليقتى * هل النفس فى ما كان منك تلوم