بخوان كسان اندرى پست بنشين مدان خانه خويش خانهء كسان را .
ناصر خسرو .
بخوان كسان كدخدائى مكن
( . . . ز بهر گلو پارسائى مكن . )
اسدى .
نظير : تو خربزه خورى يا بستان جو . تو انگور خور ز باغ مپرس . كمال .
بخواهد بدن بيگمان بودنى نكاهد بپرهيز افزودنى .
فردوسى .
رجوع به : اذا جاء القضا . . . ، شود .
به خواهش باد را نتوان گرفتن .
( فروغ خور به گل نتوان نهفتن . . . )
ويس و رامين .
بخور آش بشكن جاش
! نظير : نمك خوردن و نمكدان شكستن ! دست در كاسه مشت بر پيشانى !
بخور آنچه دارى و بيشى مجوى كه از آز كاهد همى آبروى .
فردوسى .
رجوع به : بخور هرچه دارى بفردا . . . ، شود .
بخورد و بمرد به از آرمان بگور
. مثل مازندرانى است . نظير : سر فداى شكم .
بخورد زنگ همى آهنرا هرچند كه زنگ هم از آهن خيزد .
( چونست كه عشق از دل و از تن خيزد * زو بر دل و تن هزار شيون خيزد
آرى . . . )
ابو الفرج رونى .
بخور نان خود بر سر خوان خويش
( بخوان كسان برمخور نان خويش . . . )
نظامى .
نظير : نان خود را بر سفرهء مردم مخور .
بخور و بخواب كار من است خدا نگهدار من است
. بمزاح و استهزا ، بكاهلان گويند . نظير : وقت خوردن قولچماقم وقت كار كردن چلاقم .
بخور هرچه دارى بفردا مپاى كه فردا مگر ديگر آيدش راى ستاند ز تو ديگرى را دهد جهان خوانيش بيگمان برجهد
( چنين است كردار گردنده دهر * نگه كن كزو چند يا بى تو بهر . . . )
فردوسى .
نظير :
بخور آنچه دارى و بيشى مجوى * كه از آز كاهد همى آبروى .
فردوسى .
بخور اى سيدى بشادى و ناز * هركجا نعمتى بچنگ آرى
دهر در بردنش شتاب كند * گر تو در خوردنش درنگ آرى .
ابو حنيفهء اسكافى .
بخور هرچه دارى فزونى بده * تو رنجيدهء بهر دشمن منه
هرآنگه كه روز تو اندر گذشت * نهاده همى باد گردد بدشت .
فردوسى .
بخور هرچه دارى منه بازپس * تو رنجى چرا بازماند بكس .
فردوسى .
بخور هرچه دارى و بر بد مكوش * ز گيتى بمرد خرد دار گوش .
فردوسى .
ببخش و بياراى و فردا مگوى * چه دانى كه فردا چه آيد به روى .
فردوسى .
ببخش و بخور هرچه دارى مأيست * كه چون ندهى و بنهى آن تو نيست .
همه ساله ايدر توانا نهاى * كه امروز اينجا و فردا نهاى .
اسدى .