امثال و حكم ( فارسى ) — صفحة 16

مساهمون: على اكبر دهخدا

ص١٦

يا رب آن آتش از خيار جهد * كه دلم ز آتش غمش برهد

. انورى .

آبى از روزگار اگر ببرم * آتشى دان كه از خيار آيد

. انورى .

لطيفهء كرم تست اين كه نرگس را * بسعى باد بهار آتشى جهد ز خيار

. كمال اسمعيل .

پنداشت دشمنت كه بانديشهء محال * تاند كه آتشى بجهاند ز غاوشو « 1 »

. شمس فخرى .

آتش اگر اندك است حقير نبايد داشت

. سعدى . نظير :

دشمن نتوان حقير و بيچاره شمرد

. سعدى .

مشمار عدوى خرد را خرد . * دشمن خرد است بلاى بزرگ

. نظامى .

هست سرمايهء احراق جهانى شررى

. ابن يمين . شر السمك يكدر الما .

( اول بنا نبود كه عاشق كشد كسى . . . )

در اين مثل عامه بجاى شمع شمر گويند . نظير :

هر كه او بنهاد ناخوش سنتى * سوى او نفرين رود هر ساعتى

. مولوى .

. نفايس الفنون . كالباحث عن حتفه بظلفه . كالباحث عن المديه . كالباحث عن الشفره .

( در دوزخم بيفكن و نام گنه مبر * ك . . . )

. مرد زيرك با كارهاى خوب خويش مكانت سزاوار در ميان مردمان بدست مىآرد .

. رجوع به آتش كه به پيشه افتاد . . . شود .

. تمثل : هلاك نفس خوى زشت نفس است نكو زد اين مثل را هوشيارى .

كفن بر تن تند هر كرم پيله * برآرد آتش از خود هر چنارى

. عطار . نظير : كرم درخت از درخت است . از ماست كه بر ماست . پر من است كه بر من است .

. رجوع به آتش كه ببيشه افتاد تر و خشك نپرسد ، شود .

آتش چو بشعله بركشد سر چه هيزم خشك و چه گل تر .

( . . چرخ است خرآس آسيا رو * چه كهنه چه نو در آسيا جو صرصر چو زند ببوستان گام * هم پخته فتد ز شاخ هم خام

. دهلوى . رجوع به آتش كه پيشه فتاد تر و خشك نپرسد ، شود .

هامش

( 1 ) غاوشو خيارى است كه براى تخم نگهدارند .