از افراز چون بد بگردد سپهر نه تندى به كار آيد از بن نه مهر .
فردوسى .
از الف تا يا دانستن
. از سر تا بن كارى آگاه بودن .
از امروز كارى بفردا ممان چه دانى كه فردا چه گردد زمان .
( . . . گلستان كه امروز باشد ببار * تو فردا چنى گل نيايد به كار . )
فردوسى « 1 » . نظير :
كار امروز بفردا مفكن . لا تؤخر عمل يومك لغد . لا تؤخر عمل يومك لغدك عسى غد لغيركه .
فردا فردا به چند گوئى فردا را كسى نديده . فردا را كه ديده . بفردا ممان كار امروز را . فردوسى .
فى التأخير آفات . الفرص تمر مر السحاب . الوقت سيف قاطع . امروز تخم كار كه فردا مجال نيست . سعدى .
بادر فان الوقت سيف قاطع * و العمر جيش و الشباب امپر .
ابى اسحق غزى .
هركه باشد سپوز كار به دهر * نوش در كام او بود چون زهر .
ابو شكور بلخى .
مكن عمر ضايع بافسوس و حيف * كه فرصت عزيز است و الوقت سيف .
سعدى .
بودم جوان كه گفت مرا پير اوستاد * فرصت غنيمت است نبايد ز دست داد .
سعدى .
صوفى ابن الوقت باشد اى رفيق * نيست فردا گفتن از شرط طريق .
مولوى .
وصيت همين است جان برادر * كه اوقات ضايع مكن تا توانى .
حافظ .
وقت درياب بهر كار كه سودى نكند * نوشدارو كه پس از مرگ بسهراب دهند .
تاج مآثر .
وقت را غنيمت دان آنقدر كه بتوانى * حاصل از حيات ايجان اين دم است تا دانى .
حافظ .
كنون گوش كآب از كمر درگذشت * نه وقتى كه سيلاب از سرگذشت .
سعدى .
كنون بايد اين مرغرا پاى بست * نه آندم كه سر رشته بردت ز دست .
سعدى .
نگر تا كار امروز بفردا نيفكنى كه هر روزيكه مىآيد كار خويش مىآرد . ابو الفضل بيهقى .
كار امروز بفردا افكندن از كاهلى تن است . ابو الفضل بيهقى .
و عاجز الرأى مضياع لفرصته * حتى اذا فات امر عاتب القدرا .
اغتنم خمسا قبل خمس ، شبابك قبل هرمك و صحتك قبل سقمك و غناك قبل فقرك و حياتك قبل مماتك . آن روز كه بگذشت كجا آيد باز .
اگر صد سال باشى شاد و پيروز * هميشه عمر تو باشد يكى روز
اگر سختى برى ور كامجوئى * ترا آن روز باشد كاندر اوئى .
ويس و رامين .
هامش
( 1 ) در جاى ديگر شاهنامه همين دو بيت با تغييرى تكرار شده :از امروز كارى بفردا ممان * كه داند كه فردا چه گردد زمان
گلستان كه امروز گردد بهار * تو فردا چنى گل نيايد به كار .فردوسى .