احرز امرأ اجله
. قال على عليه السلام . حين قيل له اتلقى عدوك حاسرا « 1 » . يقال هذا صدق مثل ضربته العرب . ميدانى .
احسان همه خلق را نوازد آزادان را چو بنده سازد .
نظامى . نظير :
الانسان عبيد الاحسان . الرباح مع السماح . جبلت القلوب على حب من احسن اليها و بغض من اساء اليها . حديث . السودان بالتمر يصطادون .
عدو را بجاى خسك زر بريز * كه بخشش كند كند دندان تيز .
سعدى .
الناس اكيس من ان يمد حوار جلا * حتى يروا عنده آثار احسان .
سخن آخر به دهان ميگذرد موذى را * سخنش تلخ نخواهى دهنش شيرين كن .
سعدى .
سگ گيرنده چون دندان كند باز * تو حالى استخوانى پيش انداز .
دهن سگ بلقمه دوخته به .
سعدى .
احسن الشعر ، يا ، اعذب الشعرا كذبه
. شعر هرچه بدروغ نزديكتر زيباتر . تمثل :
در شعر مپيچ او در فن او * چون اكذب اوست احسن او .
نظامى .
اعذب الشعرا كذبه گويند * شعر او عذب نى و او كذاب .
سوزنى .
همانا كه مستمعان و مطالعان اين تاريخ اين معانيرا از قبيل احسن الشعرا كذبه دانند . بجهانگشاى جوينى .
احسن الى من اساء
با آنكه بدى كرده نكوئى ميكن . تمثل :
بدى را بدى سهل باشد جزا * اگر مردى احسن الى من اسا .
سعدى .
نظير :
بدانرا نيك داريد اى عزيزان * كه خوبان خود عزيز و نيك روزند .
سعدى .
من بد كنم و تو بد مكافات دهى * پس فرق ميان من و تو چيست بگو .
خيام .
اگر زلت نبودى كهتران را * عفو كردن نبودى مهتران را .
ويس و رامين .
خطاى بندگان بايد بهرحال * كه تا پيدا شود عفو بزرگان .
جوهرى هروى .
گناه دوست عاشق دوست دارد * ز بهر آنكه تازو در گزارد .
ويس و رامين .
با بد انديش هم نكوئى كن * دهن سگ بلقمه دوخته به .
سعدى .
با بد و نيك وقت دادوستد * نكند هيچ نيك هرگز بد .
سنائى .
اگر پوزش نكو باشد ز كهتر * نكوتر باشد آمرزش ز مهتر .
ويس و رامين .
وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً .
قرآن كريم سورهء 25 . آيهء 64 .
وَ أَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوى .
قرآن كريم . سورهء 2 . آيهء 238 .
الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ .
قرآن كريم . سورهء 3 آيهء 128
إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً .
قرآن كريم . سورهء 39 . آيهء 54 . از بزرگان عفو بوده است از فرو دستان گناه . در عفو لذتيست كه در انتقام نيست . الا صاغر يهفون و الا كابر يعفون . خير العفو ما كان على القدره . العفو عند القدره . العفو بعد الظفر من مكارم الاخلاق . العفو اولى بالكرم .
هامش
( 1 ) حاسر ، بىخود وزره .