اطلبوا الارزاق من اسبابها * ادخلوا الاوطان من ابوابها .
مولوى .
نظير : كار را از راهش داخل شو .
ادرؤا الحدود بالشبهات
. همين كه گمان خلاف آيد از كيفرهاى دينى متهم چشم پوشيد .
ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ .
قرآن كريم . سورهء 23 . آيهء 89 . بديها را از روئى هرچه نيكوتر دور كن .
اذا اتاكم كريم قوم فاكرموه
. حديث . چون راد مرد خاندانى بر شما درآيد مقدم او را گرامى داريد . اقتباس : چون پسر حاتم بنزديك پيغمبر صلوات عليه و آله آمد رداء خود برگرفت و اندر زير وى بگسترد و گفت . . . كشف المحجوب .
اذا اراد الله انفاذ قضائه و قدره سلب من ذوى العقول عقولهم
. چون خداى فرمان خود راندن خواهد خرد خردمندان برگيرد . رجوع به اذا جاء القضا ضاق الفضا شود .
اذا اراد الله تعالى بأمة خيرا جعل الملك فى علمائها و العلم فى ملوكها
. چون خداى مردمانى را نيكى خواهد ، پادشاهيرا به دانشمندان آنان دهد و دانش را به پادشاهان ايشان ارزانى فرمايد . نقل از رسالهء سير و سلوك خواجه طوسى .
اذا اراد الله بقوم خيرا مطرهم بالليل و شمسهم بالنهار
. آنگاه كه خداى مردميرا نيكى خواهد شب بر آنان باران فرستد و روز فروغ خورشيد ارزانى فرمايد .
إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ ( . . . وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ . )
قرآن كريم . سورهء 13 . آيهء 12 . چون خداى براى گروهى بدى پسندد هيچچيز آن را باز نتواند داشت .
اذا اراد الله شيأ هيأ اسبابه
. چون خداى انجام كارى خواهد افزار كار آن فراهم سازد .
اذا اراد الله هلاك نملة انبت لها جناحين
. نقل از العراضه . و از عتبى .
چون خداى تباه كردن مورى اراده فرمايد دو بال بر او روياند . نظير : اذا جاء اجل البعير حام حول البير . مولد . نظير :
اشتر چو هلاك گشت خواهد آيد بسر چه و لب جر . ناصر خسرو .
اذا اردت ان تعذب عالما فاقرن به جاهلا
. چون شكنجه و آزار دانشمندى جوئى او را با نادانى همنشين كن .
اذا اشكل عليكم شيئى من كتاب الله فأقيموا عليه شهادة من الشعر فأن الشعر ديوان الادب
. عبد اللّه بن عباس . چون پارهء از كتاب خداى بر شما دشوار شود بگواهى چكامهها دست بريد چه چكامهها فرهنگنامهها باشند . رجوع به الشعراء امراء الكلام ، شود .