هيكل زهره مثلث در جوف او مربع بود و هيكل عطارد مثلثى بود كه در جوف او مربع مستطيل است و هيكل قمر مثمن بود شهاب الدين تحت عنوان همين كلمه رسالهء دارد بنام هياكل النور اين كلمه در اصل به معنى معابد مهم و مشاهد مشرفهء مقدسه بوده است .
هَياكِلُ الأَعْيان
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد موجودات خارجى و ماهياتاند . ( مشاعر 56 ) .
هَياكِلُ القُربات
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد ابدان انسانى است كه وسيلهء تقرب نفوس بروحانيات است . ( از مجموعهء دوم مصنفات ص 245 ) .
هَيْئَت
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از هيئت در كلمات شيخ اشراق همان عرض است در كلمات فلاسفهء مشاء « كل شىء له وجود فى خارجى الذهن فاما ان يكون حالا فى غيره شايعا فيه بالكلية و نسميه الهية أو ليس حالا فى غيره على سبيل الشيوع بالكليه و نسميه جوهرا » ( مجموعهء دوم مصنفات ص 61 ) .
ناصر خسرو گويد : اما هيئت آنست كه اشخاص بدان از يكديگر جدا شوند خاصه اندر مردم با آنكه به صورت همه يكىاند . ( از جامع الحكمتين ص 81 ) و بهر حال اين كلمه در فلسفهء اشراق به معنى عرض به كار رفته است و هم به معنى اشكال و صور عرض . و هم به معنى انوار عرضى و تركيبات آن بدين صورت است .
هيأت برازخ ، هيات جوهريه ، هيات عقليه ، هيأت فلكيه ، هيات قاره ، هيات مظلمه ، هيات منتجه ، هيات نورانى ، هيات روحانى ، هيات ظلمانى ، هيات نباتى . ( از شرح حكمة الاشراق ص 288 )
هَيْئتِ ظُلْمانيَّه
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد اعراض جسمانى است كه مقولات نهگانهء عرضى باشد « الهيئة الظلمانية و هى - المقولات التسع العرضية ما خلا النور العارضى » ( از مجموعهء دوم مصنفات ص 107 و ش ص 285 ) .
هَيْئَتِ ظُلْمانيَّهء جِسمانيَّه
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد اعراض جسمانيهاند . رجوع به هيئت ظلمانيه و ( مجموعهء دوم مصنفات ص 175 ) شود .
هَيْئَتِ نوريَّه
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد انوار عرضيه است ( از مجموعه دوم مصنفات ص 123 ) .
هَيْبَت
- ( اصطلاح عرفانى ) هيبت عبارت از مشاهدهء جلال خدا در قلب است چون خدا بشاهد جلال بدل بنده تجلى كند نصيب دل هيبت بود و هيبت درجهء عارفانست .
ابو عمرو دمشقى گويد « اذا ضيعت الارواح اثر على الهياكل انوار الموافقات » ( طبقات ص 279 ) .
كاشانى گويد هيبت عبارت است از انطواى باطن بمطالعهء كمال جمال محبوب و منشأ انس و هيبت يا جمال و جلال صفات بود يا جمال و جلال ذات كه مشرب روح است چنان كه قسم اول مشروب قلب است ( از مصباح الهدايه ص 221 ) .
هيبت و انس فوق قبض و بسطاند چنان كه قبض فوق رتبت خوف است و بسط فوق منزلت رجا است ، هيبت اعلى از قبض است و انس اتم از بسط است و حق هيبت غيبت است و هر هائبى غايب است و هائبون متفاوتند در هيبت بر حسب تباين آنها در غيبت ، مقتضى هيبت بيخودى و مقتضى