تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 2074

مساهمون:

ص٢٠٧٤
جيم و سكون و او ميان اهواز و جيران واقع است . از گفته‌هاى اوست : الدنيا بحر ، و الآخرة ساحل و المركب التقوى و الناس على سفر . ( از طرائق الحقائق - جزء دوم - ص 46 )

نَهَنْگ

- ( اصطلاح نجومى و هيوى ) حكماى ختا و تركستان شبانه‌روز را به دوازده قسم مساوى قسمت كرده‌اند و هر قسمتى را چاغ ناميده‌اند يعنى وقت و اسامى چاقهاى آن به فارسى عبارت است از : موش ، گاو ، پلنگ ، خرگوش ، نهنگ ، مار ، گوسفند ، بوزينه ، مرغ ، سگ و خوك و چون در هنگام تحويل برج حوت به حمل در يكى از اين قسمتهاى شبانه‌روز بود بنام يكى از نامهاى فوق ناميده شود و گويند سال كه مثلا بر گاو بود و يا بر خرگوش و يا بر پلنگ تحويل گردد .

نَهْى

- ( اصطلاح اصولى ) و آن طلب كف و بازداشت و خوددارى از انجام فعل است و طلبى است كه بر سبيل استعلاء است مانند « لا تفعل » و گاه براى تهديد است مانند آنكه كسى بنوكر خود گويد : « لا تمثل امرى » و گاه براى دعا و گاه براى التماس است ، در اين مسأله نزاع و اختلاف است آيا نهى حقيقت در حرمت است يا كراهت و يا اعم است و يا مشترك لفظى است بين حرمت و كراهت و يا مشترك معنوى است و يا حقيقت در حرمت و مجاز در كراهت است ، محققان گويند نهى مانند امر است و مفيد ترك طبيعت فعل منهى است و حرمت و كراهت از امورى است كه بقرائن خارجى دانسته مىشود و باز بحث است كه متعلق طلب كف و خوددارى است از فعل يا مجرد ترك است و لو آنكه كف هم نباشد و نيز بحث است كه آيا دلالت بر فور دارد يا تراخى و باز بحث است كه دلالت بر مرة دارد يا تكرار چنان كه در امر گفته شد . بحث ديگر اين است كه آيا نهى موجب فساد منهى عنه است كه اگر چيزى نهى شد انجام آن بلا اثر است يا نه بلكه مرتكب آن عمل حرام انجام داده است . البته مراد مطلق نهى است اعم از تحريمى يا تنزيهى و نفسى و غيرى و اصلى و تبعى البته مورد مهم بحث عبادات است زيرا فساد ناشى از نهى در عبادات است يعنى چيزى كه بنفسه و بعنوانه عبادت باشد مانند سجود ، ركوع ، خضوع و خشوع و بالاخره محققان گويند در عبادات موجب فساد است لكن در معاملات موجب فساد نيست زيرا ميان حرمت و فساد ملازمهء نيست و عدهء هم در عبادات و هم در معاملات موجب فساد دانند . ( از تلويح ص 422 - مختصر المعانى ص 93 قواعد شهيد ص 111 - معالم ص 95 - كفايه ج 1 ص 282 - 294 ) و بالجمله : نهى عبارت از طلب ترك فعل است از عالى بر سبيل استعلاء كه شامل حرام هم مىشود چنان كه متبادر از اين ماده ( نهى ) تحريم است . . . در اينكه آيا نهى دال بر حرمت است يا كراهت يا هيچ كدام اختلاف است لكن قول نزديك به تحقيق اشتراك بين كراهت