به عالم قضاء شود .
مَنْصوبات
- ( اصطلاح ادبى ) در زبان و قواعد عرب اسماء منصوبه دوازده قسماند :
مفعول مطلق ، مفعول به ، فيه ، له . معه ، حال ، تميز ، مستثنى خبر افعال ناقصه ، اسم حروف مشبهة بالفعل ، اسم ما و لاء نفى جنس و خبر ما و لاء شبه بليس .
( از الهدايه ص 85 )
مَنْصوُريَّه
- ( اصطلاح كلامى ) فرقهء از غلات شيعهاند اصحاب ابو منصور عجلى كه ادعاى امامت كرد . و گويند امامت ابتدا به محمد بن على بن الحسين رسيد و ازو به ابو منصور نقل شد و او به آسمانها برفت .
( از كشاف ص 1385 )
مُنْطَبِعَه
- ( اصطلاح فلسفى ) نفس منطبعه نفس فلكى است حكما گويند براى افلاك دو محرك هست يكى محرك قريب كه عبارت از قوت مجرد از ماده باشد كه نفس ناطقه و مدبره است و ديگر محرك بعيد كه عبارت از قوت جسمانى سارى در جرم آنها است و آن را نفس منطبعه گويند . پس افلاك را دو نفس است يكى نفس ناطقهء مدبره و ديگرى نفس منطبعهء ساريه در جرم آنها .
( از دستور ج 3 ص 351 ) .
مَنْطِق
- ( اصطلاح منطقى ) منطق مشتق از نطق است و فعلى است از افعال نفس انسانى و آن بر دو نوع است فكرى و لفظى - نطق لفظى عبارت از امر جسمانى محسوس است و نطق فكرى امر روحانى معقول است و علم منطق بحث در همان الفاظ و دلالات كند و مراد از آنكه گويند انسان حيوان ناطق است نطق فكرى است .
( از اخوان ج 1 ص 31 و رجوع شود به ص 341 ، 319 ) .
اهل نظر و فكر تعاريفى براى منطق كردهاند از جمله تعاريف زير است :
1 - علم منطق شناختن معنيهائى است كه از آن معانى رسيدن بانواع علوم مكتسب ممكن باشد و اينكه از هر معنى بكدام علم توان رسيد و دانستن كيفيت تصرف در هر معنى بر وجه مؤدى بمطلوب ( اساس الاقتباس ص 5 ) .
2 - منطق ميزان فلسفه است . ( اخوان ج 1 ص 341 ) .
3 - منطق ادات فيلسوف است . ( رسائل ج 1 ص 341 ) .
4 - منطق علم بقواعد و قوانينى است كه فكر را هدايت مىكند .
5 - منطق عبارت از آلت قانونى است كه رعايت آن موجب صيانت فكر از خطا و لغزش است . ( تهذيب المنطق ) .
اولين كسى كه منطق را منظم و مدون كرد ارسطو حكيم يونانى است كه فصول و مباحث منظمى در آن فن بوجود آورده است بقرار زير :
1 - نولوطيقا ( تحليليات ) يعنى مبحث قياس و برهان و تعاريف و استقراء .
2 - طوبيقا ( جدل ) كه نوعى از قياس است كه اكنون محل بررسى آن صناعات خمس است .
- بارامنياس ( عبارات ) يعنى مبحث قضايا .
4 - قاطيقورياس ( مقولات ) .
در اينجا مناسب است از لحاظ اهميت موضوع و نقشى كه فن منطق در طرز انديشه متفكران اسلامى داشته است بطور اختصار