آنان قرار گرفت از آن دست بدارند و رها كنند .
چه بسا اين گونه افراد هم مورد ستايش و اكرام و تجليل واقع مىشوند . بسيارى از اين كارها را دوستداران احترام و كرامت صرفا براى اين انجام مىدهند كه مورد اكرام و احترام واقع شوند .
و البته مدينههاى تغلبيه بيشتر به سوى جباريت و مدينههاى جبارين گرايش مىيابد تا مدينهء كرامت .
بر مردم مدينههاى طالب توانگرىهاى مالى و لهو و لعب و خوشگذرانى ، گاه غرور و حالاتى عارض مىشود كه گمان مىبرند تنها آنان هستند كه خوشبخت و پيروز و مورد رشگ مردمند و بايد باشند ، و چنين گمان برند كه از همهء مردمان مدينههاى ديگر برترند ، آن چنان غرورى بر آنان عارض مىشود كه مردم مدينههاى ديگر به نظر آنان خوار شمرده مىشوند و گمان مىبرند كه ملتهاى ديگر بىارز و بىارزشند و به واسطهء نائل شدن به آنچه به نزد آنان سعادت محسوب مىشود مورد محبت و كرامت ملتهاى ديگرند .
اين گونه انديشههاى خودخواهانه در آنان حس خودخواهى ، افتخار ، محبت ، ستايش و چاپلوسى را زنده مىكند و همواره مىخواهند ديگران از آنان ستايش كرده چاپلوسى نمايند و گمان برند كه ملتهاى ديگر نتوانستهاند به موقعيتى كه آنان احراز كردهاند برسند و اصولا جاهل به اين نوع از سعادتند .
اين گونه افكار موجب مىشود كه براى خود القاب و نامهائى بسازند كه نمودار حسن سيرت و سريرت آنان است ، مثل اينكه خود را معروف كنند كه ظريفاند و مطبوع و ديگران خشن و نامطبوع و ازين راه خود را چنان نمايند كه مردم گمان برند ارباب غرور و بزرگى و تسلطاند ، و گاه بود كه آنان را مردمى صاحب همت شناسند . و چون اين گونه افراد دوستدار لذات و لهو و لعباند اگر وضعى پيش آيد كه راه رسيدن آنان به توانگرى و لهو و لعب و لذات مورد نظر كسب و حرفت نباشد و صرفا نيروى غلبه و قهر بر ملتها باشد و از راه قهر و غلبت به هدفهاى خود كه توانگرى و لهو و لعب است نائل گردد ، نخوت و غرور خاص آنان را فرا مىگيرد و در زمرهء ستمگران و جباران در مىآيند .
اينان ملت و مردم نوع اول را احمق مىنامند و ممكن است در بين مردمى كه صرفا دوستدار كرامتاند كسانى پيدا شود كه رسيدن به كرامت را بذاته نخواهند ، و بلكه وسيلهء رسيدن به توانگرى بدانند ، چه آنكه بسيارى از آنان دوست دارند كه مورد اكرام و احترام مردم واقع شوند تا از آن راه به ثروت اندوزى و توانگرى برسند حال يا از ناحيهء كسى كه مورد اكرام و احترامش واقع شده است يا از ناحيهء ديگران . زيرا اين گونه افراد رياست و اطاعت و فرمانبردارى مردم مدينه را براى آن خواهند كه به ثروت و مكنت نائل شوند .
بسيارى ازين گونه افراد ثروت و مكنت را هم براى رسيدن به لهو و لعب و لذت مىخواهند و معتقدند كه رياست
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1743
مساهمون: سيد جعفر سجادى
ص١٧٤٣