عالم آن هم از راه قهر و غلبه و منقاد و خوار كردن افرادى كه صاحب اين امورند .
و اينان معتقدند كه بايد بر همه چيز و همه كس غالب آمد .
و گاه بود كه همهء مردم مدينه بدين سان انديشه نمايند و چنان نمايند كه قصد اينان از غلبهء بر مردم بيگانه صرفا به خاطر نياز آنان است به شهرنشينى ، نه براى امرى ديگر .
و چه بسا ملتهاى مغلوب از مجاورين آنان باشند كه در شهر واحدى زندگى مىنمايند . و بايد دانست كه ملتهاى غالب يا در دوستدارى قهر و غلبت يكسانند و متساوى المرتبتاند و يا در مراتب گوناگونند و قهرا سهم هر يك از غارتگر - يها همان چيزى است كه از مغلوبين مىگيرد ، كمتر از ديگران باشد يا زيادتر و احيانا هم از لحاظ رساندن قوى و نيروها و ابزار جنگى به رئيس و فرمانده خود نيز ممكن است متفاوت باشند يا متساوى .
و چه بسا كه قاهر تنها يكى باشد و قوم و يارانش در حكم آلات و ابزار بىارادهء او باشند در غلبهء بر طرف .
و بديهى است كه قصد اين گونه افراد از غلبهء و قهر اين نيست كه چيزى براى خود و يا براى غير رئيس خود به دست آورند ، و بلكه صرفا همت و قصد آنان از قهر و غلبه اين است كه همان يك فرد به قدرت و مال و مكنت نائل شود تا وى ازين راه بتواند وسائل و نيازهاى زندگى خود و مردان - جنگجوئى كه به خدمت مىگيرد تأمين نمايد و بالاخره هدف آنها غلبه براى غير و اعطاء به غير است عينا به مانند باز شكارى و سگ شكارى .
و همين طور ساير مردم مدينه در همهء خواستهاى وى و در جهت هدفهاى او به مانند بردهء خدمتگزار او مىباشند ، و در برابر او خاضع و بىارادهاند ، و به طور مطلق خود نمىتوانند مالك چيزى باشند . پارهاى از مردم براى او زراعت مىكنند و پارهاى تجارت . هدف اين چنين كس تنها اين است كه همهء مردم را در برابر خود خاضع و خوار و مغلوب و مقهور بيند ، و اگر چه سود ديگرى از طرف آنان به دو نرسد و تنها سود وى خوارى و مقهوريت آنان مىباشد اين گونه مدينهها را نسبت به خوى و اخلاق پادشاهش مدينهء تغلبيه نامند و لكن مردم عامهء آن جوياى تغلب نمىباشند - . البته نوع مدينهاى كه در آغاز فصل گفته شد مطلقا مدينهء تغلبيه است و آنكه قبل از اين ، نيمه تغلبيه است .
بنا بر اين مدينهء تغلبيه گاه بدين وضع است يعنى هدف مردمش و يا رئيس آن از قهر و غلبه صرفا به خاطر لذت بردن از قهر و غلبه است .
و اما آن نوع مدينهاى كه مردمش قهر و غلبه را وسيلهء هدفهاى ديگر مىدانند مانند اينكه به نيازهاى ضرورى زندگى دست يابند و يا ثروت اندوزى نمايند و يا از لذات و امور لذتآورى كه از قهر و غلبت به دست مىآورند بهرهمند شوند و يا به شأن و شوكت و كرامت برسند نوعى از مدينهء ديگر
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 1741
مساهمون: سيد جعفر سجادى
ص١٧٤١