حافظ گويد :
از بس كه چشم مست درين شهر ديدهام * حقا كه مى نمىخورم اكنون كه سر خوشم
عراقى گويد :
چون چشم مست تو آغاز كبر و ناز كند * بسا كه بر دلم از غمزه تركتاز كند
مرا مكش كه نياز منت به كار آيد * چو من نمانم ، حسن تو با كه ناز كند
چشم نرگس
- ( اصطلاح عرفانى ) عبارت از ستر مراتب عاليه است كه اهل كمال آن را پنهان دارند .
( كشاف ص 1556 ) .
پارهء از تركيبات ديگر :
چشم آخر بين .
چشم آخور بين .
چشم احول .
چشم اعور .
چشم بسته .
چشم بيدار .
چشم خفته .
چشم تيز بين .
چشم سر .
چشم عقل .
چشم حسرت .
چشم بندى .
چشم گرد .
چشم بادامى .
چشم پر .
چشم تر چشم روشن .
چشم كور .
چشم بد .
چشم شور .
چشم و چراغ .
چشم تيزبين .
چشم زخم .
چشم جذاب .
چشم حس .
چشم افسرده .
چشم سياه .
چشم ميشى .
چشم درشت .
چشم دزد .
چشم و دل سير .
چشم دولت .
چشم ظاهر .
چشم دل .
چشم غره .
چشم كژ .
چشم گريان .
چشم نابينا .
چشم مخمور .
چشم و گوش باز .
چشم رحمت .
چَشمِه
- ( اصطلاح عرفانى ) منبع فيض الهى و عالم عمى است و نيز قلب عارف كامل و اصل است .
شاه نعمت الله گويد :
چون چشمهء آبى است روان در نظر ما * سيراب شده خاك در از رهگذر ما
ما آب حياتيم و روانيم بهر سو * سرسبزى باغ خضر است در نظر ما
چَشمهء حَيَوان
- منبع و اساس معرفت است كه معرفت حق باشد .
عطار گويد :
زرنج تشنگى مردم بزارى * جهان بر چشمهء حيوان دريغا