و بايد كه مال زكات پيش امام برند تا بر مستحقان صرف كند ، يا پيش آن كس كه امام وى را نصب كرده باشد . و اگر امام را و نايبش را نيابند ، و او مستحق را شناسد ، روا بود و وى را به مستحق دادن . و اگر نشناسد ، پيش فقيهى برد كه امين باشد از اهل حق ، تا بمستحقان رساند .
و بنو هاشم كه مستحق باشند اولاتر باشند بزكاة ، و خويشان از بيگانگان ، و همسايگان از آنهائى كه دور باشند .
و اگر به شهرى ديگر برند ، با وجود مستحق ضامن باشند . و اگر بىدستورى مستحق برد بوجود خوف هم ضامن باشد .
و اگر بر وى مثلا بنت لبون واجب باشد ، و او را بنت مخاض باشد ، بنت مخاض از و بستانند با دو گوسفند ديگر يا بيست درهم .
و اگر بنت مخاض واجب باشد ، و او را بنت لبون باشد ، از وى بستاند و دو گوسفند يا بيست درهم بوى دهند . و اگر به روى جذعه واجب باشد ، او را حقه بود ، حقه از وى بستانند و دو گوسفند ديگر . و هم برين قياس كنند ، اگر تفاوت بيك درجه باشد ، و اگر دو درجه باشد ، تفاوت چهار گوسفند باشد يا چهل درهم .
( رجوع شود به معتقد الاماميه ص 269 ، 272 ) و در اصطلاح صوفيان زكات عبارت از گزاردن شكر نعمت بود و هر عضوى را زكاتى است و آن آنست كه تمام اعضا را مستغرق خدمت و مشغول عبادت دارد و به هيچ لهو و لعب نگرايد تا حق زكات نعمت گزارده باشد .
از شبلى پرسيدند زكات چه بايد داد گفت چون بخل موجود باشد و مال حاصل شد ، از هر دويست درهم پنج درهم بايد داد و از بيست دينار نيم دينار اما بمذهب من هيچ چيز ملك نبايد كرد تا از مشغلهء زكات رسته باشى .
زَكاة فِطر
- ( اصطلاح فقهى ) زكات بر دو قسم است يكى زكات مال و ديگرى زكات بدن زكات بدن همان زكات فطر است و بر كسى كه بالغ ، عاقل ، حر و مالك قوت سالش باشد بالفعل يا بالقوة واجب است و موقع وجوب آن رؤيت هلال ماه شوال است و در شب اول شوال و آخر رمضان هر كس در منزل كسى افطار كند زكات او را مضيف بايد بدهد .
و زكات عيال و اولاد به عهده اوست و مقدار آن براى هر فرد يك صاع است از قوت اغلب آن ماه و صاع نه رطل است و روا باشد كه قيمت آن را بدهد . ( از شرح لمعه ج 1 ص 112 ) .
« و يجب على البالغ العاقل الحر المالك قوة سنة فيخرجها عنه و عن عياله و لو تبرعا و تجب على الكافر و لا تصح منه حال كفره و الاعتبار بالشروط عند الهلال و تستحب ما بين الهلال الى الزوال و قدرها صاع من الحنطة او الشعير او التمر او الزبيب او الارز . . .
و يجوز اخراج القيمة بسعر الوقت » ( از شرح لمعه ج 1 ص 118 ) .
در معتقد الاماميه آمده است :
اما زكات فطرة كه آن را سر خوانند ، واجب بود بر هر عاقلى آزاد ، بالغ ، تمام عقل كه مالك باشد اولين نصابى را كه