بُرُوجِ قَمَرِىّ
- ( اين اصطلاح هيوى است ) اهل هيئت و نجوم شش برج را در حيز قمر دانند يعنى از برج دلو تا سرطان و شش برج را در حيز آفتاب دانند كه از برج اسد باشد تا برج جدى . و نيز شش برج را ماده دانند كه ثور ، سرطان ، سنبله ، عقرب ، جدى و حوت باشد و شش دگر را نر .
( رجوع شود به رساله دوم از رسائل اخوان الصفا در نجوم ص 74 )
بُرُوجِ گَرْم
- ( اين اصطلاح احكام نجوم است . و نيز در علوم غريبه به كار دارند .
برجهاى حمل ، جوزا ، اسد ، ميزان ، قوس و دلو را بروج حاره يا گرم دانند و ثور ، سرطان ، سنبله ، عقرب ، جدى و حوت را برجهاى سرد دانند و به همين طريق . حمل و ثور را بروج خشك دانند و جوزا و سرطان را تر و باز اسد و سنبله را خشك و ميزان و عقرب را تر ، قوس و جدى را خشك و دلو و حوت را تر ميدانند .
( رجوع شود به التفهيم ص 317 )
بُرُوجِ گويا
- ( اين اصطلاح احكام نجوم است ) رجوع شود به بروج نر .
بُرُوجِ مائى
- ( اين اصطلاح احكام نجوم است ) رجوع شود به بروج نارى .
بُرُوجِ مادّه
- ( اين اصطلاح احكام نجوم است ) اصحاب احكام نجوم گويند همهء بروج بارده مادهاند و همهء بروج حاره نر ، چون بديدهاند كه طبع حيوانات ماده سرد و طبع حيوانات نر گرم است . و بلكه گويند طبع سرد از كواكب ماده به حيوانات ماده آيد و طبع گرم از كواكب نر به حيوانات نر آيد .
( رجوع به بروج ذكور شود و رجوع به بروج حاره شود ) .
بُرُوجِ مُتَّفِقَه
- ( اين اصطلاح نجومى است ) ابو ريحان گويد :
هر دو برجى كه مدار ايشان يكديگر را راست بود و ازين مدارها يكى بشمال و ديگر بجنوب ، ايشان را متّفق فى القوّة خوانند اى كه اتفاقشان به قوت است .
زيرا ك ساعات روز هر يكى از آن دو برج راست باشد مر ساعات شب ديگر را . و مطالع هر دو به همه شهرهاى يكى باشند . و آن چون حمل و حوت است و چون ثور با دلو . و باقى برين قياس .
و اين اتفاق اندر درجههاى ايشان باشگونه بود . زيرا ك نخستين درجه از حمل با درجهء پسين از حوت متفق است به قوت . و درجهء دهم از حمل با درجهء بيستم از حوت ، يكى راست همىفزايد و ديگر باشگونه همىكاهد .
و هر دو برجى كه مدار ايشان يكى است يا بشمال و يا بجنوب ايشان را متفق فى الطّريقة خوانند ، اى كه اتفاق ايشان اندر يكى راه است و بر يكى راه روند و ساعات روز هر دو برج راست باشند و همچنان ساعات شب . و هر دو مطالع ايشان بفلك مستقيم راست بود . و اين چون جوزا با سرطان و ثور با اسد .
و اين اتفاق نيز اندر درجههاى ايشان هم بر باشگونگى است . كه درجهء