( از رسائل جابر ص 17 ، 22 ) و گويند حمل ، اسد و قوس حار يابساند ثور ، سنبله و جدى بروج خاكىاند ميزان ، دلو و جوزا بروج هوائىاند سرطان و عقرب و حوت بروج آبىاند .
بُرُوجِ خُشْك
- ( اين اصطلاح احكام نجوم است ) رجوع شود به بروج گرم .
بُرُوجِ ذُكُور
- ( اين اصطلاح احكام نجوم و علوم غربيه است . ) اصحاب احكام و علوم غريبه شش برج را از دوازده برج ذكور ميدانند كه حمل ، جوزاء ، اسد ، ميزان ، قوس ، دلو است .
( رجوع شود به رساله نجوميات اخوان ص 76 ) .
بُرُوجِ ربيعِىّ
- ( اين اصطلاح نجومى و هيوى است ) منطقة البروج را بر حسب دوائر ششگانهء موهوم به دوازده قسمت كردهاند كه بروج دوازدهگانه را تشكيل ميدهد و قهرا سه برج از آن دوازده برج ربيعى است كه حمل و ثور و جوزا باشد و سه برج صيفى كه سرطان ، اسد و سنبله باشد و سه برج خريفى است كه ميزان ، عقرب و قوس باشد .
و سه برج شتوى كه جدى ، دلو و حوت باشد و قهرا شش برج اول شمالى است و شش برج دوم جنوبى است .
سه برج اول را توأمين و سه برج دوم را عذراء و سه برج سوم را رامى و سه برج چهارم را ساكب الماء نامند .
برج حمل شامل 13 ستاره است و ثور 33 ( رجوع به صور كواكب شود ) .
بُرُوجِ روزى
- ( اين اصطلاح هيوى و نجومى است ) اصحاب احكام نجوم بروج را از لحاظ نر و ماده به دو قسم تقسيم كردهاند ، بروج نر را بروج روزى و بروج ماده را بروج شبى ميدانند و گويند ستارگان روزى در بروج روزى نيرومندترند و ستارگان شبى در بروج شبى .
رجوع شود به كواكب ليليه و نهاريه و رجوع به طبايع بروج و رجوع ( به التفهيم ص 318 شود ) .
بُرُوجِ شَمالىّ
- ( اين اصطلاح هيوى است ) ابو ريحان گويد :
برجهاى شمالى ششاند ، حمل و ثور و جوزا و سرطان و اسد و سنبله . زيرا ك منطقة البروج بدين برجها سوى شمال افتادست از معدل النهار . و شش برج ديگر جنوبىاند . و اما از منازل قمر چهارده شماليست آنچ اندر برجهاى شمالىاند .
و آن از اول شرطين است تا به آخر سماك .
و باقى چهارده منزل از اول غفر تا به آخر بطن الحوت جنوبىاند .
( رجوع شود به التفهيم ص 116 )
بُرُوجِ سرد
- ( اين اصطلاح احكام نجوم است ) رجوع شود به بروج گرم .
بُرُوجِ ظُلْمانىّ
- ( اين اصطلاح نجومى است ) پارهء از بروج را اهل احكام و نجوم تاريك دانند از جمله اسد ، عقرب ، جدى را به غايت تاريك دانند و ميزان و سنبله را مايه اندك ظلمت و تاريكى دانند .