تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 360

مساهمون:

ص٣٦٠
دختران طبع را يعنى سخن با اين جمال * آبروئى نيست پيش حسن آن زيبا پسر
*
گل نسبتى ندارد با روى دلفريب * تو در ميان گلها چون گل ميان خارى
( از ابدع ص 91 )

ايطاء

- اين اصطلاح اهل عروض است و نزد شعرا اعادهء قافيه باشد و آن از عيوب شعر است و بعضى گويند ايطاء تكرار فاصله باشد ، ايطاء بر دو قسم است خفى و جلى ايطاء خفى آنست كه تكرار آن ظاهر نباشد مانند « دانا ، بينا ، آب ، گلاب ، كوهسار و شاخسار » و اما ايطاء جلى كه شايگان هم گفته‌اند آنست كه تكرار آن ظاهر باشد رجوع شود به ( المعجم ص 216 - دره نجفى ص 85 - كشاف ج 2 ص 144 ) .

ايغال

- اين اصطلاح ادبى است و يكى از انواع اطناب است و آن ختم بيت باشد به امرى كه مفيد نكتهء خاص باشد به نحوى كه اگر آن امر هم نباشد معنى بيت تمام باشد براى زيادتى در مبالغه يا تحقيق در تشبيه مانند
اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ اتَّبِعُوا مَنْ لا يَسْئَلُكُمْ أَجْراً وَ هُمْ مُهْتَدُونَ
كه جمله و هم مهتدون ظاهرا زيادى است زيرا رسول خود مهتدى است نهايت مفيد ترغيب بر تبعيت باشد از رسل ، رجوع شود به ( المعجم ص 264 - مختصر المعانى ص 117 ) . در ابدع آرد : ايغال در لغت سخت سير كردن و دور رفتن است و در نزد اهل اين فن آنست كه شاعر قبل از قافيه از اداى آنچه مقصود خود بوده فارغ شود پس فكر خود را براى يافتن قافيهء كه افادهء معنى صحيحى نمايد بسط دهد و بجاى دوردست فرستد تا آن را بدست آورد و بر معنى بيفزايد . مثال فارسى : حسرت مادر گيتى همه وقت اين بوده است كه بزايد چو تو فرزند مبارك مولود پارس را نعمتى از غيب فرستاد خداى پارسيان را ظلى برآمد ممدود ( از ابدع ص 92 ) .

ايقاعات

- اين اصطلاح فقهى است و ايقاع مقابل عقد است عقد دو طرف ايجاب و قبول دارد و ايقاع يك طرفى است و معاملاتى كه غرض مهم از آن دنيا باشد و وقوع آن نياز به دو طرف نداشته باشد ايقاع است رجوع به عقد و ( قواعد شهيد ص 4 ) شود . در كليات حقوقى آمده است : هر معامله يا عملى كه داراى اثر شرعى است اگر ترتيب اثر بر آن موقوف به رضايت دو طرف باشد عقد است و اگر رضايت يك طرف در آن كافى باشد ايقاع خواهد بود . پس بيع كه اثر آن يعنى حصول ملكيت ثمن براى بايع و ملكيت مبيع براى مشترى بدون وجود طرفين كه بايع و مشترى باشد تحقق نخواهد يافت داخل در عقود است اما طلاق كه ترتب اثر بر آن توقف به رضايت طرفين ندارد بلكه در حصول آن ، وجود يك طرف كافى است و
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 360 | سيد جعفر سجادى