- بسيار خوب خانم افندى ، اى دختر عزيز من ! اين تاريخ را مثل يك دختر بزرگ خواندى ، ولى بگو به من تنها تاريخ دانستن بر دانش مىافزايد يا نه ؟ - نمىدانم خانم افندى برويد از فطرت خانم بپرسيد . آنهائى كه تاريخ مىدانند و مىخوانند چه ثمره برمىدارند ؟ فطرت ! شما بهمن گفته بوديد مىبايد آزمود ، كسانى كه در زمان پيش در سرگذشت خويش راحت و رحمت بر آنها رسيده ، هرچه سبب بدى است از آن حذر بايد كرد و هرچه دليل بر خوبى آنها شده در آن عمل بايد كرد . - بسيار خوب خانم اين جواب باصواب است . خوب فطرتخانم ! شما از اين تاريخ چه بهره برداشتيد . فطرت : وقتى كه قصورى خواهم كرد ، عذر نخواهم آورد مگر طلب آمرزش نمايم . - بسيارخوب ! اينهم جواب درستى است . عزت خانم : هروقت مىخواهم پى هوا و هوسى بروم ، يا بخواهم گناهى مرتكب شوم ! خواهم دانست كه ابليس در پهلوى من است . او مىخواهد راه مرا زند . او را نفرين كرده متوجه خدا خواهم شد . - خانم افندى تو دختر بسيار خوب هستى و انديشه خوب دارى . نمىدانم ماهى خانم در اين باره چه تأمل كرده ؟ چنين مىدانم كه حوا بسيار خودبين بوده كه مىخواست چون خدا دانا باشد و « گرسنه چشم » هم بوده كه با وجود آنهمه خوردنيها ، به گندم دستدرازى كرد اگر من بجاى او مىبودم ، هرگز به گندم اعتنا نمىكردم . - بسيار خوب مطالعه شما در اينباره نيز عين صواب است . خانم افنديها ، اگر گفتگوى ما چندان دراز نشده مىخواهم سرگذشت خُردى باز گويم . - آه افندى يقين دارم كه خانم افندىها از شنيدن آن دلتنگ نشوند ، بلكه خوشوقت خواهند شد ، رجا مىكنم بفرمائيد . - چون شوق شنيدن داريد منهم مىگويم :
مجموعه رسائل و مقالات ( فارسى ) — صفحة 287
مساهمون: سيد جمال الدين الحسيني الأفغاني
ص٢٨٧