شده است و يك نوع جنسيتى صورت وقوع پذيرفته است و امتيازات غالبيت را برداشته ، هنديان را در جميع حقوق حتى در مجلس ( پارلمان ) با خود شريك سازند ، چونكه امتداد مدت اجنبى بودن بهقدر امتداد زمان وصف غالبيت است ، و البته انسان دل به اجنبى نخواهد بست . و ديگر آنكه اعانت نمايند هنديان را در ترجمه علوم و فنون . . . . از لغت انگليزيه به زبان هندى و از براى اجراى اين عمل جمعيتى تشكيل نمايند و فنون جديده را در مدارس و مكاتب به لسان وطنى ، تعليم دهند و از براى صناعت و زراعت در ممالك هنديه ، مدارس كليه انشاء نمايند . بالجمله بر هنديان بدان نظر نگاه كنند كه بر خود نگاه مىكنند و همهء تفاوتها و امتيازات را از ميانه بردارند ، چنانچه حقانيت و عدالت و انسانيت اقتضاء مىكند ، و چنانچه مدعيان عدالت از جنس انگليز ، همين امر را از دولى كه مساوات تامه در ميانه رعاياى آنها نيست ، خواهش مىنمايند . و بلاريب چون هنديان از ثمار اين مساعى جميله بهرهور شوند ، بقاء و سعادت و شقاء و فناء خود را به بقاء و سعادت و شقاء و فناء جنس انگليز مربوط دانسته و چون شخص انگليزىالاصل در صيانت منافع آن جنس خواهند كوشيد و در اين هنگام بيم و خوف بالمره زائل شده اطمينان كلى ، چنانچه بايد و شايد دستياب خواهد شد . و اگر هنديان اجتناء [ 1 ] اين گونه ثمرات را از امت انگليزيه نكنند ، دلبستگى چگونه حاصل مىشود و خيرخواهى به كدام نهج [ 2 ] صورت هستى قبول خواهد نمود ؟ زيرا كه اگر انسان خير خود را در خير ديگرى نبيند ، هرگز از براى صيانت خير آن جانفشانى نخواهد كرد ، و عقل اين امر را هرگز باور نخواهد نمود . و من بهيقين مىدانم كه كوتهبينان امت غالبه و مغلوبه ، هر دو بر اين اقوال اخيره به نظر تعجب خواهند نگريست و لكن چون زمانه شرح و تفسير اين اقوال را نمايد ، البته اذكياءِ و اغبيأ ، همگى بر صحت آنها اتفاق خواهند نمود . و اين است مجمل آنچه مىخواستم بيان كنم در واجبات لغات بر اهل آنها .
هامش
[ 1 ] . چيدن . بهره بردن
[ 2 ] . راه . روش