انگليزيه ، كه امت غالبه است ، پس بايد دانست : حرص و طمع دول غربيه از حد تجاوز كرده است و تنافس و تحاسد ايشان ، از اندازه گذشته است و راهها برّاً و بحراً مفتوح گرديده است . و دولت روسيه يك قدم پيشگاه ( مرو ) نهاده و يكدست ( مقابل دروازه استانبول ) داشته است - و دولت فرنسا بعد از هضم ( تونس ) چشم بر ( طرابلس ) و ( مصر ) دوخته و دولت نمسه [ 1 ] دل بر ( سلانيك ) و ( قسطنطنيه ) بسته و دولت ايطاليا ( مصر ) و ( طرابلس ) را مطمع خود ساخته است - و دولت جرمن [ 2 ] گاهى به جزيره ( كريت ) [ 3 ] نظر انداخته بر سواحل شام بناء مستعمرات [ 4 ] نهاده است - و هريك از آن دول عظام ، دولت عظيمه بريطانيا را از روى حسد ديده ، آتش حقدش مشتعل مىشود ، خصوصاً در وقتىكه سلطه او را بر بهترين اراضى عالم و مهد [ 5 ] اجناس بنىآدم و كرسى برهما [ 6 ] مؤسس مدنيت ، يعنى هندوستان ملاحظه مىكنند . لهذا انگليزان را از براى صيانت اقطار هنديه و حراست آن اراضى مقدسه ، وسائلى بايد بسيار قوى و اسبابى بايد بسيار محكم تا آنكه بتوانند بدانها قطع آمال ارباب شَرَه [ 7 ] را نموده ، اطمينان قلب ، كه حقيقت سعادت و غايت مطلوب انسانى است ، ايشان را دستياب شود و اين حفاظت تامه ، كه موجب آرامى دل است ، هرگز ايشان را حاصل نخواهد شد ، بهسبب استحكامات جبل طارق و جزيره مالطه و قبرس و بابالمندب و عدن و جزيره سقوطره و كيپ و دره خيبر و مضيق كرم و درهء بلان و شهر قندهار و هر فردى از عقلاى انگليز ، اگر غور كنند به يقين خواهند دانست كه استحكامات خارجه از براى صيانت امت عظيمه اجنبيه ، موجب اطمينان خاطر و آرامى دل نخواهد شد . بلى حفاظت كامله و حراست تامه و اطمينان خاطر كلى و سكون قلب حقيقى در وقتى ايشان را دستياب خواهد شد كه استحكامات پايدارى مملكت خويشتن را در قلوب هنديان استوار نمايند . اين بدينگونه مىشود كه لغت هنديه را نيز لغت رسميه دولت قرارداده ، در جميع جلسات متعلّقه به امور هندوستان استعمال كنند ، تا آنكه هنديان را معلوم شود كه علاقه كليه و رابطه تامه ، درميان ايشان و امت انگليزيه حاصل
هامش
[ 1 ] . اتريش
[ 2 ] . آلمان
[ 3 ] . جزيرهاى است در اقيانوس اطلس
[ 4 ] . نوآباديها
[ 5 ] . گهواره
[ 6 ] . يكى از بزرگان مذهب هندوستان است
[ 7 ] . غلبه حرص