فوائد جريده
لاسعادة لأمة ليس لها سائق
الى الفضائل ولازاجرعن الرذائل [ 1 ]
عجيب است حالت انسان . عجيب است حالت انسان كه صراط مستقيم سعادت و راه راست نيكبختى را ترك نموده ، در اراضى وَعِره [ 2 ] شقا و سنگلاخهاى بدبختى ، جوياى رفاه حال و آسايش خويش مىباشد . اگر كسى صحف تواريخ و كتب سير را به نظر اعتبار مطالعه كند و در مضامين آنها بديده بصيرت غور نمايد ، بىشبهه بر او ظاهر و روشن خواهد شد كه غنى و ثروت و امنيت و راحت و سلطه و سطوت و قوّت و علّو كلمه و عزّت و شأن و شهرت هر امتى از امم و هر قبيلهء از قبائل ، در آن زمانى بوده است كه افراد آن امت ، متخلق به اخلاق فاضله و متّصف به سجاياى پسنديده بودهاند و هر طبقهء از طبقات آن قوم را بهرهء وافر بوده است از بصيرت و بينائى و فقر و فاقه و ذل و مسكنت و ضعف و انحطاط كلمه و حقارت و پريشانحالى و گمنامى آن در آن وقتى بوده كه جهل و عمش [ 3 ] و نابينائى عموم اشخاص آن را فراگرفته و صنف صنف آن گروه به سوء طويّت و فساد اخلاق و تباهى افكار مبتلا گرديده بودند . و بدين سير و دوران ، هركسى مىتواند حكم كند كه سعادت امم نتيجه بينائى و اخلاق مهذّبه و شقاوت آنها اثر غباوت و سجاياى ناستوده است ، بلكه اگر كسى تعمق و تدبر نمايد در اين مسئله كه سعادت امتى كه به اسم واحده ناميده و به سمهء [ 4 ] واحده شناخته مىشود ، بلكه رفاهيت هر فردى از افراد آن حاصل نمىگردد مگر به
هامش
[ 1 ] . نيكبختى نيست براى قومىكه از براى او رانندهء به سوى فضائل و منعكنندهء از رذائل نيست .
[ 2 ] . سنگلاخ
[ 3 ] . كورى و نابينائى
[ 4 ] . علامت