بكوشد و به قدر طاقت خود ، اسباب راحت و رفاهيت زندگانى را اكتساب نمايد و خود را به رتب شريفه و مراتب عاليه برساند ، ولى اگر محبت ذات از حد تجاوز كند ، باعث آن خواهد شد كه صاحب آن صفت منافع خود را به واسطه ضرر ديگران به دست آورد و حقوق عباداللَّه را به باطلهاى خود ابطال كند . و البته اگر متصفين بدين صفت بسيار شوند ، امنيت مرتفع شده سلسله انتظام هيئت اجتماعيه منقطع خواهد گرديد . ميل برترى و طلب تفوّق و كمالات صورّيه و معنويّه ديگران ، انسان را بر جدّ و اجتهاد دعوت مىكند و بدان سعادت و نيكبختى در جهان حاصل مىشود و بدون اين ميل ، هرگز تجملات انسانيه به ظهور نخواهد پيوست و اختراعات عجيبه و فنون غريبه ، لباس هستى نخواهد پوشيد و مزاياى جليله انسانيّه و قواى عظيمهاى كه در بشر وديعه گذاشته شده است ، به منصه شهود جلوه نخواهد كرد ، بلكه اگر اين ميل نباشد ، انسانها به اوّل درجه حيوانيت مانده ، از عقل و ادراك خود ، بهرهاى نخواهند گرفت . پس اين صفت محرك اوّل است بهسوى اسباب نيكبختى ، اگر در نزد ارباب عقول ناقصه به تكبر منجر نشود و اصحاب نفوس خسيسه آن را به حسد مبدّل نسازند و اگر بهسرحد تكبر برسد ، اوّل مفسدهاى كه بر او مترتب مىشود ، وقوف حركت انسان است بهسوى معالى ، زيرا آنكه اگر شخصى را معلوم شود كه مزايا و فضايل بشريه را پايانى نيست و كمالات و ترقيات انسانيه را حدى نه ، هيچوقت او را بهسبب فضائل و كمالات و غنى و ثروت و قوّه و غلبه خود ، تكبر حاصل نخواهد شد . پس تكبر انسان را در وقتى حاصل مىشود كه گمان كمال و تمامى در خود نمايد و اين عين وقوف و سكون است و دوم تباهىاى كه از او به ظهور مىرسد ، قطع روابط عالم انسانى و هدم اركان قوام انسانيت است ، بهجهت آنكه روابط انسانها با يكديگر و قوام انسانيت ايشان ، عبارت است از أفاده و استفاده و تعاون و توازر و مجاملت با يكديگر و چون صفت تكبر در كسى متمكن شود ، از جميع اين امور دورى گزيده از معاشرت و معارفه [ 1 ] ديگران كناره خواهند گرفت . و در اين صورت وجود او در عالم انسانى بىفايده و بىثمر و كالمعدوم خواهد بود . و اگر اين وصف عمومى شود ، لامحاله روابط انسانيه منقطع و
هامش
[ 1 ] . شناختن يكديگر