قد أشرقت من سماء العزّ و الكرم * شمس النّبوّة فى حلّ و فى حرم
لاحت طوالعها ضاءت مطالعها * بانت لوامعها للعرب و العجم
و همچنان چه از آفتاب به حسب سير او در درجات ارتفاع هر دم و هر ساعت سايهء ديگر ظاهر مىشود ، چه وقت طلوع آفتاب سايهء ذى ظل درازتر است ، و هر چند ارتفاع آفتاب زياده مىشود ، سايه كمتر مى گردد تا زمانى كه به دايرهء نصف النهار كه غايت ارتفاع آفتاب است مى رسد و در آن حين اشخاص را سايه نيست ، همچنين از آفتاب حقيقت محمّدى در هر قرن و زمان سايه و نشئهء كاملى از انبيا ظهور مى يابد ، و همچنان چه درجات ارتفاع ، مثال پايههاى معراج آفتاب است تا به دايرهء نصف النهار كه غايت ارتفاع است مى رسد ، و حكمت الهى اقتضاى آن ترتيب نموده و به هر نقطه كه آفتاب مى رسد سايهء ديگر ظاهر مىشود ، و آن سايههاى مختلف مانند نردبان پايهء عروج آفتابند تا به درجهء غايت ارتفاع مى رسد ، و به ظهور آن سايههاى مختلف پايهء انوار به نهايت اظهار مى رسد و كمال مى يابد ، همچنين نور خورشيد نبوّت محمّدى نيز از ابتداى طلوع كه ظهور نشئهء آدم است در هر دور و قرن در نشئهء كاملى به حسب مراتب ظاهر مى گردد تا به نهايت ظهور و كمال مى رسد ، و اين نشئات كمّل معراج دين محمّدى را همچون پايههاى نردبان اند كه يك يك بالا مى بايد رفت تا به مرتبهء كمال محمّدى تواند رسيد . چه ترقّى به مقتضاى حكمت تدريجى است ، چون كمال ظهور نور نبوّت در نشئات كامله ختميهء محمدّيه بود - عليه الصلاة و السلام و التحيّة - مى گويد كه :
زمان خواجه وقت استوا بود * كه از هر ظلّ و ظلمت مصطفى بود
چه وقت استوا ، زمان ارتفاع آفتاب است كه در آن وقت هيچ سايه و سياهى نيست ، همه نور است ، و لهذا وقت كمال ارتفاع شمس ولايت ذاتيهء محمدّيه محلّ قسم الهى گشته . قال تعالى : وَ الضُّحى سوگند به وقت كمال ارتفاع و استعلاى