منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 582

و بعضى از مشايخ - قدّست أسرارهم - گفته‌اند كه نبىّ آن است كه به خواصّ اشيا رسيده باشد و بر خواصّ اشيا تمام اطّلاع يافته بود ، و ولىّ آن است كه به حقايق اشيا رسيده باشد ، و انبيا امر و نهى و وعد و وعيد كه در شريعت فرمودند ، بنا بر خواصّ اشيا كردند ، و احكامى كه وضع كردند ، غالب از جهت خواصّ امور نمودند . و چون هر نبىّ ، ولىّ است پس از آن حيثيت كه ولىّ است مطّلع است بر حقايق امور ، و از آن حيثيت كه نبىّ است مطّلع است بر خواصّ و آثار آن حقايق در مراتب و مواطن ، مثل حقيقت اسلام و ايمان ، و حقيقت صلاة و صوم و حجّ ، و حقيقت بهشت و دوزخ و صراط و ثواب و عقاب . پس علمى كه مخصوص است به رتبهء نبوّت ، اطّلاع به خواصّ آثار اشيا است در مراتب و مواطن مختلفه ، مثل خواصّ و آثار و احكام مترتبّه بر اقوال و افعال و اخلاق حسنات در موطن دنيا و در موطن برزخ و در موطن قيامت ، و همچنين خواصّ سيّئات اقوال و افعال و اخلاق و امر و نهى و وعد و وعيد انبيا كه در شريعت وارد است بنا بر اطّلاع بر نتايج اين اشيا است در هر عالم ، و حصول اين اطّلاع موقوف است بر علم ذوقى بر حقايق اشيا و تنزّلات آن حقايق در مراتب و مواطن مختلفة الخواصّ و الآثار ، و محلّ اين اطّلاع بر خواصّ و آثار و احكام مترتبّه بر اقوال و افعال و اخلاق و مورد آن صدر مصفّى مصطفى ( 1 ) است . چه منصبات صدر آن حضرت - عليه الصلاة و التحيّة - حقايق روحيهء متنزلّهء به آخر مراتب سبعهء قلبيهء محمدّيه است كه صدر است ، و آن را قشر القلب مى گويند ، و آن وعاى نور اسلام است . قال تعالى : ( 2 ) أَ فَمَنْ شَرَحَ اللّهُ صدَرْهَُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ ربَهِِّ يعنى به اين نور الهى ادراك حقايق اسلاميه كما هى مىكند . فى كتاب ذيل العوارف : « حقيقة شرح الصدر ، هى عبارة عن وضوح الحقائق