منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 288

و واجب است دوام تنوّعات ظهورات الهى در شئون ذاتيهء غير متناهيه لا إلى أمد و لا غاية ، واجب است به حكم « خلق اللّه آدم على صورته » ( 1 ) دوام تنوّعات ظهور روح انسانى ربّانى در شئون ذاتيه ( 2 ) غير متناهيه به صور غير متناهيه بدنيهء او إلى الأبد ، دنيا و آخرة ، كلّ آن فى شأن . قال تعالى : ( 3 ) وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ، طِينٍ ثُمَّ جعَلَنْاهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ ، مَكِينٍ ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أنَشْأَنْاهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللّهُ أَحْسَنُ ، الْخالِقِينَ ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذلِكَ ، لَمَيِّتُونَ ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ . مخفى نماند كه همان ذاتى كه سلالهء طين بود ، بعينه متّصف به نطفگى شد ، و همان ذات بعينه بعد از اعدام نطفگى متّصف شد به خلق علقگى ، و همچنين همان ذات است كه بعد از علقگى متّصف شد به خلق مضغگى ، و همچنين است كلام در خلق عظامى و انسانى به حيات دنيوى و موت و حيات اخروى ، و آنچه متلوّ شد از ايجاد و اعدام و خلق و بعث ، بعضى از كلّيات خلق و بعث اوست . چه همين ذات بعينه قبل از اين خلقها و بعثها موجود بود به صورت ذرّگى و مخاطب به خطاب أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ و مجيب به جواب « بلى » ، و همچنين قبل از موطن « ألَستُ » مواطن بى شمار او را بوده به صور مختلفه در هر موطنى به صورتى كه مقتضى آن موطن است . و بدان كه آنچه مذكور شد ، كلّيات خلق و بعث انسان است كه در صور اختلاف است و تشابه نيست ، و الّا در هر مرتبه از آن مراتب مثلا در مرتبهء نطفگى او را هر آن خلق و بعث است امّا به صور متشابهه و لهذا محسوس نمى شود . گلشن :