السلام - ضبط و نگاهبانى نفوس خلايق از افراط و تفريط در اخلاق و اوصاف و اعمال مى نمايند ، و به صراط مستقيم عدالت هدايت نموده ، به منزل كمال كه وصول به مبدأ است مى رساند ، و دليل كاروان راه شريعتند عامهّء خلايق را ، و رهنماى مسافران منهج طريقتند خواصّ را . چه هر طايفه به قدر استعداد فطرى كه دارند ، قبول فيض هدايت هادى ( 1 ) مى توانند نمود ، و اين هدايت و حكمت عدالت بين الإفراط و التفريط جز به تعليم وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ ( 2 ) صورت نمى بندد . چه ديدهء عقل جزوى بين ، از ادراك اسرار شريعت و انوار معرفت و راه بردن به صورت صواب طاعت حقّ تعالى و اجتناب از معصيت او عاجز و قاصر است ، و جز به نور وحى ادراك آن نمى توان كرد . ( 3 )
شرع را دست عقل كى سنجد * عشق در ظرف حرف كى گنجد
نقل جان ساز هر چه زو شد نقل * كه به ايمان رسى به حق ، نه به عقل
عقل و فرمان كشيدنى باشد * دين و ايمان چشيدنى باشد
عقل خود كار سرسرى نكند * ليك با دين برابرى نكند
جامى : ( 4 )
دكان شرع را آمد ، دكان دار احمد مرسل * كه باشد عقل تا بنهد دكان بالاى دكانش
چو بو القاسم بود هادى ، كه باشد بو على بارى * كه تو بهر خلاص خويش پويى راه طغيانش
مبر رنج شفاى او ، كه معلولست قانونش * مشو قيد نجات او كه مدخولست برهانش
جز به قوّت روحى قدسى كه آن مجلاى اشراقات لوايح غيبى و مهبط انوار
هامش
( 1 ) دا : و هادى .
( 2 ) البقرة : 129
( 3 ) مج : شعر ، دا : جامى .
( 4 ) دا : ( جامى ) محذوف