منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 160

بدان كه خلّاق حكيم - عزّ شأنه الكريم - ذكر فرموده است در كلام قديم عناصر اصليه كه آدم از آن مخلوق شده بر هفت درجه ، در مواضع مختلفه ، بر حسب اقتضاى حكمت بالغه . در جايى مى فرمايد : خلَقَهَُ مِنْ تُرابٍ ، ( 1 ) اشاره به اصل و مبدأ اوّل و در محلّى ديگر مى فرمايد كه مِنْ طِينٍ ( 2 ) ، اشاره به جمع ميان آب و خاك و در موضعى ديگر : وَ لَقَدْ خَلَقْنَا ( 3 ) ، اشاره به طين متغيّر به هوا ادنى تغيّرى و در جايى ديگر : مِنْ طِينٍ لازِبٍ ( 4 ) ، اشاره به استقرار طين بر حالتى از اعتدال كه صلاحيت قبول صورت داشته باشد و در محلّى ديگر مى فرمايد : وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ ( 5 ) ، اشاره به يبس آن طين و سماع صلصله از او و در موضعى ديگر : مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخّارِ ( 6 ) ، اشاره به وجود آتش در او همچنان كه در خزف ( 7 ) ، و به اين قوهء ناريه در آدمى اثرى از شيطنت هست . قال : خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخّارِ وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ ( 8 ) پس تنبيه فرمود كه در انسان هست