بدگمانى
گر گفت سخن كسى بناحق مشمار * مى سنج تو آن سخن كه سودش بسيار
سنجش بود از هر سخنى پيروزى * راوى بشود ز بد گمانى ببزار
لا تظنن بكلمة خرجت ، ( إلخ ) در شك و ترديد مباش سخنى را كه از كسى گفته شده ، چنان كه اگر احتمال نيكى در آن ببرى و بد گمان نشوى و آن سخن را بسنجى بر تو سود آورد ، و گمراه و نادم آن كسى گردد كه بدگمان شود از سخنى كه شنيده است ، چنان كه در شك و ترديد آن سخن را مى نگرد چون اگر نيك باشد خلاف آن رفتار نمايد و موفق و پيروز نگردد ، نيز كسانى كه گمان نيك مى برند هر سخنى را و در آن به كاوش مى شوند اگر چه سخن نابجا باشد همانا كه در او گمان نيك برده مى سنجد آن را و موفق گردد و راه راست يابد از آن گفته زيرا آن نكته را سنجيده اگر ناحق و نادرست بود عكس آن رفتار نمود و چون حقيقت و درست بود بر آن شده كه موفقيت خويش را بدست آورد .
پس : سخنى را كه شنيدى گمان بد مبر و بنا حق مشمار و بسنج آن سخن را كه سودش بسيار است و درك نمودن و پى بردن به كنهش پيروزى از آن سخن ببار آيد و كسانى كه بد گمان بر سخنى شوند گوينده را از خويش رنجانيده و بيزار نمايند و چون سخن به حق باشد عكس آن رفتار نموده گمراه گردند .