نگاهى به سراسر فصل
در اينجا كلامى از دانشمند بزرگ ، ملا محمّد مهدى نراقى ، در بارهء « كنز » ( گنجسازى و زر اندوزى ) و معناى آن و علَّت نهى از آن نقل مىكنيم ، و اين كلام استوار را جانشين « نگاهى به سراسر فصل » خود مىسازيم ، و بحث را - در بارهء زر اندوزى و آنچه به آنها ارتباط پيدا مىكند - به فصل بيست و پنجم « 1 » باز مىگذاريم ، كه به همين موضوع مهم اختصاص دادهايم . اينك كلام نراقى :
« . . . دومين آن دو « 2 » عقل است و نظر كردن با چشم عبرت بين ، چه عقل - تا اندازه اى - مىتواند بعضى از وجوه حكمت را در پاره اى از موجودات دريابد . خداوند سبحان هيچ چيز را در جهان نيافريده است مگر اينكه آفرينش آن با حكمتهايى فراوان همراه است ، و همراه با هر حكمتى مقصودى و مصلحتى . و اين مقصود و مصلحت محبوب و منظور خداوند متعال است . پس كسى كه هر چيز را به صورتى مورد استعمال قرار دهد كه به مقصودهاى مورد نظر منتهى گردد و در همان جهتى كه براى آن آفريده شده است قرار گيرد ، در واقع نعمت خداى متعال را سپاسگزارى كرده است ؛ و اگر چيزى را به صورتى به كار برد كه مقصود از آفرينش آن عملى نگردد ، يا در جهتى اندازد جز آن جهت كه براى آن آفريده شده است ، در واقع كفران نعمت خدا كرده است .
ليكن عقل نمىتواند به شناخت همهء حكمتهاى منظور از هر چيز برسد . و دليل آن اين است كه حكمتهاى چيزها يا آشكار است يا پنهان ، حكمت آشكار همچون حكمت پيدايش شب و روز از وجود خورشيد . . . پس ذرّه اى از ذرّات همهء اجزاى عالم ( از آسمان و ستارگان و اوضاع و حركت و اختصاصات آنها ، و عناصرى چون آتش و هوا و
هامش
« 1 » از همين باب ( جلد چهارم ) .
« 2 » يعنى : دو منبع تشخيص آنچه كه خداوند متعال دوست دارد و روا شمرده است ، و آنچه دوست ندارد و روا نشمرده است . منبع نخست شرع است .