فصل هشتم اسلام و نظام تكاثرى اترافى ، مبارزه اى فراگستر ( 1 )
- ضربه هايى كوبنده بر پيكر نظام
، « تكاثرى » و « اترافى » يعنى « سرمايه دارى » و « اشرافى » ، به اصطلاح روز ، ليكن بار مفهومى اين دو واژهء اسلامى بيشتر و ژرفتر است . در بارهء اين دو كلمهء گرفته شده از قرآن كريم در مقدّمه سخن گفتيم . « 1 » و در آنجا به حكمتى اشاره كرديم كه ما را به استفاده از آنها و بىنياز شدن از جز آنها برانگيخت ، و آن نيست جز غناى اسلام ، در آنچه به ساختن انسان و جامعهء انسانى باز مىگردد .
اكنون براى توضيح بيشتر مىگوييم : تكاثر در لغت به معناى « مكاثره » ( نازيدن به فزونى ) است ، چنان كه در « لسان العرب » آمده است .
و « كاثره » يعنى « به زيادى مال يا افراد بر ديگرى تفاخر كرد » . در « مفردات » گويد : « تكاثر همچشمى كردن و مسابقه گذاشتن در فزونى مال يا عزّت است » . شيخ طبرسى گويد : « به معناى مباهات كردن به زيادى مال و افراد است » - كه پس از اين از او نقل خواهيم كرد . در آيه اى از « سورهء حديد » ذكر فرزند نيز آمده است . و شايد مراد راغب اصفهانى از كلمهء « عزّ » ( عزّت ، قدرت ) ، پس از ذكر « مال » چيزى است كه از فرزندان و فزونى شمارهء آنان نتيجه مىشود .
مقصود ما از واژهء « تكاثر » ، در اين كتاب ، كه پژوهشى است در زمينهء اقتصاد اسلامى ، حاصل معناى قرآنى ( و حديثى ) اين واژه است ، كه در دو جا از قرآن كريم آمده است ، يعنى مالك شدن مال فراوان و
هامش
« 1 » « بند 26 » .