بىخبرى نسازند ، و كشتى تخت و دولت را از تصادم حوادث فتن محافظت نموده ، به گرداب اعتياد لهو و لعب نيندازند ، چه امر سلطنت و جهاندارى چنان كه نگارش يافت ، امرى است در كمال صعوبت و دشوارى ، و بىآنكه خود از روى اهتمام روز و شب متوجّه باشند ، و كردنى را به قلم اهتمام در صحايف ليالى و ايّام ثبت نموده ، نكردنى را به گزلك تنبيه و تهديد تراشند ، كما ينبغى تمشيتپذير نمىگردد ، و اين آگاهى با استغراق در بحر مناهى جمع نمىتواند شد .
مردم ديده كه روز و شب در مكتب هوس از صفحهء بناگوش دليران و بياض كردن سيمبران به خواندن ريحان خط و شكستهء زلف روشن كرده باشند ، به مضمون عرايض اهل ديار و نوشتهجات وقايع طومار روزگار كى مىتواند رسيد ، و گاه باشد كه از غفلت و بىپروائى يك روزه ، رخنه در بنيان ضوابط مملكت بههم رسد ، كه به سالى منسدّ نتواند شد .
جناب مستطاب حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرموده است كه :
« رأس الآفات الوله باللذّات » « 1 » ، يعنى : سر آفتها و اصل زحمتها و إله و شيفته شدن به لذّتها است .
و بعضى از عرفا گفتهاند : « اذا اشتغل السلطان باللّهو فبشّروه بفناء الملك و خرابه » يعنى : چون پادشاه مشغول لهو و لعب و مفتون لذّات نفس گردد ، و اوقات خود را صرف آن سازد ، پس بشارت دهيد او را به تباه شدن و خراب شدن ملك او ، چنان كه بر محمّد شاه آخر سلاطين بابريه در هند رويداد شد كه به سبب اشتغال به عيش و عشرت و مصاحبت با امردان و زنان خوبصورت ،
هامش
( 1 ) غرر الحكم و درر الكلم : 303 كلمهء 6923 .