و علاوهبر حاكم ماليات شخص امينى را مقرّر كنند كه كلانتر و امين و وكيل از جانب رعيت باشد ، و به او حكم فرمايند كه در دفع ظلم و ستم از رعايا تقيّه و خوف نكند ، و آنچه موافق قرارداد سلطانى است برساند ، و اگر حاكم ماليات ادّعاى زيادتى كند به خدمت حاكم عدالت عرض كند تا « 1 » او رفع ستم وى نمايد ، و الّا به پايهء سرير سلطنت رساند .
و علاوهبراين حاكم مرافعات و دعاوى ، شخص امين متديّنى را مقرّر كند كه داروغگى و شبگردى و حفاظت دزدان و قيديان در عهدهء او بود .
يازدهم : آنكه هرقدرى را كه به مقتضاى عدل به اسم خراج و ماليات هر ملكى مقرّر مىفرمايند ، به كلانتر و امين رعيّت و حكّام عدالت حكم نمايند كه آن مبلغ را موافق عدل بر اضلاع و املاك تقسيم كنند ، و [ در ] دو دفتر مشتمل بر اسامى مالگذاران نويسند ، يكى نزد حاكم ماليات باشد ، و يكى را امين رعيت نگاهدارد ، و مقرّر كنند كه نصف ماليات را بعد از انقضاى شش ماه از اوّل سال گيرند ، و نصف ديگر را در آخر سال ، و در اين تعيين فايده آن است كه مرد رعيت مىداند كه در فلان وقت فلان مبلغ را بايد به خزانهء سلطانى برسانم ، پس پيش از وقت فكر و تدبير او خواهد كرد ، و در آن اثنا آسوده و مرفه الحال مشغول كسب معيشت خواهد بود ، و هرروز به سبب ستم و ظلم محصّلان خداناشناس در عذاب و محنت نخواهد بود .
و مقرّر كنند كه : چون ماليات را رسانيدند ، حاكم ماليات مستمسكى به مهر خود و مهر حاكم مرافعات به امين رعيت بسپارد ، كه فلان مبلغ از ماليات از بابت فلان قسط از رعيت فلان ملك به من رسيد .
هامش
( 1 ) آنكه : « ب » .