شعر « 1 »
به زر مىتوان لشكر آراستن * ز لشكر بسى كينها خواستن
و در سركار سرداران هندى مواجب برقانداز سه روپيه تا چهار روپيه است ، و بر اين نقشه ترقّى كند تا به صد روپيه رسد ، و علاوه بر كمى مواجب حسابها و رسومات چند گذاشتهاند كه ثلث مواجب باز عايد سركار و متعلّقان او از منشيان و حوالهداران و امثالهم مىشود ، و علاوه بر آن ؛ اين مبلغ قليل را بعد از سه ماه چهار ماه بلكه بيشتر به سپاهى مىرسانند ، و آن فقير در اين مدّت خرج خود را به قرض سودى گذرانيده است ، و نوكر سركار بوده است .
و بسا هست كه در وقت كار سپاهى را نوكر كنند و به جنگ ببرند « 2 » و تا آن وقت يك فلوس از سركار منتفع نشده است ، پس باوجود اين مراحل توقّع جانثارى و ثبات قدم از لشكريان داشتن عين سفاهت و احمقى است .
مصراع « 3 »
ببين تفاوت رَه از كجاست تا به كجا ؟ !
طريقهء لشكركشى قوم انگريز
القصّه : چون قوم انگريز را با كسى جدال باشد و به ارادهء جنگ او برآيند و تسخير مملكت او را منظور نمايند ، چند كس مهندس صاحب شعور را - كه
هامش
( 1 ) بيت : « ب » ، شعر : در « د » نيامده است .
( 2 ) برند : « ب ، د » .
( 3 ) مصراع : در « د » نيامده است ، بيت : « ب » .