ذكرش گذشت - رجوع كنند .
و در آئين خود نوشتهاند كه : از آنجا كه اهل انگلند توابع پادشاه انگلستانند بايد در مقدّمات جرايم به عدالت پادشاهى رجوع كنند ، پس بر صاحب عدالت آن ضلع لازم است كه احوال را تحقيق كند و در صورت صدق مدّعا فى الفور آن شخص فرنگى را به حفاظت تمام پيش يكى از صاحبان عدالت كلان مذكور رساند ، و مدّعى و گواهان را نيز به كلكتّه فرستد ، و اگر مستغيث و گواهان را خرج راه نباشد - شنيدهام كه - از سركار كمپنى داده خواهد شد .
و اين حكم بهجهت كسانى است از قوم فرنگ كه تابع پادشاه انگريز باشند ، و اگر تابع او نباشند بر ايشان حكم اهل هند جارى مىشود ، و رجوع ايشان به عدالت جزو است به نهجى كه مذكور شد ، و اگر جرم بر قوم انگريز ثابت شد حكم را بر او جارى كنند ، و يا آنكه به انگلستان كه ولايت ايشان است او را مىفرستند ، و اگر از اعاظم امراء هند كسى را قيد كنند - مانند وزير على خان - او را به كلكتّه برند و در قلعهاى محبوس نمايند .
دو ايراد عظيم بر كيفيّت عدالت فوجدارى « 1 »
و اين فقير را در عدالت فوجدارى اين طايفه در دو مقام حيرت بسيار است .
اول : آنكه مقرّر كردهاند كه مدّعى در وقتى كه اظهار دعوى خود مىكند بر صدق بودن آن قسم خورد ، و فائدهء اين قسم معلوم نيست ، زيرا كه اگر قسم
هامش
( 1 ) و فوجدارى : « الف » .