حدود هندوستان نالش از قوم انگريز كه موجب سياست باشد در عدالت پادشاهى مىشود ، و اخراجات آن بسيار است ، چنان كه من بعد به آن اشاره خواهد شد .
و ديگر : مقرّر كردهاند كه در تمام مملكت سواى سرداران سپاه حتّى پادشاه و وزرا و اميران و سرداران « 1 » و شاهزادگان و بزرگان و « 2 » نوكران صاحب اسلحه نگاه ندارند و به چند نفر از قبيل پيشخدمت و نحوه بهجهت گذران امور اكتفا كنند ، و بهنوعى مقرّر كردهاند كه سپاه نيز در اختيار يك كس نيست ، تا جمعى حكم نكنند امرى از ايشان صادر نشود ، لهذا از شورش ايشان نيز محفوظاند .
و نيز مقرّر است « 3 » كه رعايا و غيرهم مردمان بيكاره نگاه ندارند ، لهذا از امير و وزير احدى را مخالفت صاحبان عدالت و كونسليان - يعنى اصحاب حلّ و عقد - ميسّر نيست ، و ديگر مقرّر كردهاند كه باهم در امور مملكت خيانت نكنند و به درجهء اتمّ متّفق باشند ، و لهذا با آنكه بالنسبة به ساير فرق نصارى قليل و كمبضاعت بودند در اين مدّت قليله صاحب نام و نشان و مالك سرمايهء خطير و سامان و دستگاه و سپاه كثير شدهاند ، و مملكت بسيارى چون هندوستان و غير آن از جزائر را به حيطهء تصرّف خود درآوردهاند ، و پادشاه ايشان در نام و نشان سرآمد كلّ فرق نصارى شده است ، و در مرحلهء اتّفاق به حدّى محكم و مستحكماند كه از ادنى و اعلى تمام خود را مالك اين دولت
هامش
( 1 ) سرداران : در « د » نيامده است .
( 2 ) و : در « الف ، د » نيامده است .
( 3 ) كردهاند : « ب » .