وزير على خان با گورنر و سرداران كمپنى مىكرد ، صبر و تحمّل كردند و از قاعده و آئين بيرون نرفتند ، و اصلا تعجيل و جلدى نكردند ، و چون بر دشمن غالب شدند « 1 » باز در عين قيد و حبس مراتب اعزاز و آداب را ، چنان كه در ايّام حكومت او با او مىكردند بهتر و نيكوتر معمول داشتند ، و زياده از يك كرور نقد و جنس كه از اموال آصف الدوله به جهت خود معيّن كرده بود به او واگذاشتند ، و نوّاب سعادت على خان خواهش استرداد و استبدال كرد ، ممانعت كردند و دشمن را حمايت كردند ، و با جاه و جلال روانهء بنارس نمودند ، و در آن ورود نيز نهايت آداب و اعزاز را از استقبال و شلّيك توپ سلامى و غير آنكه رسم اعزاز وزرا و بزرگان است معمول داشتند ، و در تكلّم و خطابات پاس آداب را دقيقهاى نگذاشتند .
و حق آن است كه اين جماعت در اين مراحل و در حزم و تدبير قليل النظير بلكه بىمثل و ماندند ، و هيچ قومى از مسلم و كافر را با ايشان لياقت همسرى نيست ، و از اين جهت است كه دولت ايشان روز « 2 » افزون است ، و به سهل و آسانى مملكت وسيع البنيان هندوستان را به تصرّف خود درآوردهاند ، و در رفتار و كردار به وضعى مىمانند كه صاحبان رياست مدن و اصحاب عقول را مجال نكته گرفتن و دم زدن نيست ، و اگر خانهء كسى را نيز خراب مىنمايند به نوعى مىكنند كه بر ايشان به ظاهر قصورى و الزامى وارد نمىشود ، چنان كه در مقدمهء وزير على خان معلوم « 3 » شد كه او را مقيّد و از حكومت معزول كردند
هامش
( 1 ) ظفر يافتند : « ب » .
( 2 ) روز به روز : « ب » .
( 3 ) معلوم : در « الف ، ب ، ج » نيامده است .