بزرگان از مخترعات چنگيز است ، و از سلاطين مغول در اين ملك شايع شده « 1 » ، و به حدى رواج گرفته است كه اگر كوچك به بزرگ خود سلام عليكم بگويد او را تأديب مىكند و نهايت از او مكدّر مىشود .
وضع داك « 2 »
و از آن جمله : وضع « داك » است كه به جهت ارسال خطوط به اطراف عالم به « 3 » هرجا كه دسترس ايشان باشد ، خواه ملك خود و خواه ديگرى - به شرط آنكه رئيس آنجا مانع نشود - معيّن كردهاند ، و سابق بر اين نيز در هند بوده است ، و لكن مخصوص بوده است به سركار سلاطين از براى رسانيدن اخبار از نواحى مملكت ، و در هر ملكى اخبار نويسان بودهاند كه در خفيه و آشكار اخبار به حضور پادشاه مىنوشتهاند ، و لهذا حكّام ظلم و تعدّى به رعايا كمتر مىتوانستند كرد ، و بر جزوى و كلّى اخبار ملك مطّلع مىبودهاند ، و الحال جماعت انگليسيه آن را عام كردهاند كه هركس خط به هرجا كه خواهد مىفرستد .
و طريقهء آن چنين است كه به فاصلهء دو كروه كه تقريبا يك فرسخ است در تمامى آن راه كه آمد و رفت خطوط را به آنجا منظور دارند خانهها ساختهاند ، و چند كس را با يك نويسنده در آن خانهها سكونت دادهاند ،
هامش
( 1 ) شده است : « الف ، ب ، ج » .
( 2 ) داك : به هندى قاصدانى را گويند كه به فاصلهء يك ميل و دو ميل باشند ، و خطوط مردم را دست به دست برسانند - پست فعلى . ( دهخدا )
( 3 ) به : در « ب ، ج » نيامده است .