و روم ، در تربيت علماء و فضلاء آن مرز و بوم ، مساعى جميله را مصروف داشته و مىدارند ، و در حفظ مراتب اين سلسلهء عليّه ، هميشه همّت و الا را معطوف فرموده ، و مىفرمايند : علماى دين پرور و حفّاظ شريعت خير البشر به حدّى كه در آن حدود كثرت دارند در نواح ديگر نيست ، بلكه فضلاى ساير اطراف تمام نوالهخوار « 1 » خوان فضيلت كه ايشانند ، و دين مبين را به مثابه عشير [ اى ] در آن ديار رونق است عشر آن در كشور ديگر به نظر نمىآيد ، و چون گاهى خيال تحصيل اين مقوله فضولات را در « 2 » سر نداشتهاند از آنها در آن نشان كمتر است .
موعظهء بليغه
احوال اهالى هند و سلاطين آن به سبب معاشرت و مسامحه با جماعت نصارى رفته رفته از اوج رفعت به حضيض [ ذلت ] رسيد ، پس بر فدويان و جان نثاران پايهء سرير سلطنت دار السّيف و الايمان ايران لازم و واجب است كه از سوء عاقبت و فساد مال دوستى و الفت و مصاحبت با اين جماعت مكر طويّت انديشه نموده ، به نرم زبانى و سالوسى و تملق و چاپلوسى اين فرقه فريفته و به وعدههاى بىفروغ اين طايفهء سراپا حيله شيفته و خرسند نشوند ، چه سرمايهء ايشان در تسخير ممالك و بلدان و تخريب خانهء سلاطين و پادشاهان همين است و هر مملكتى را كه ارادهء تسخير آن داشتهاند اول به اسم سفارت و تجارت در آن رخنه كرده ، سرداران و اركان دولت و رؤساء آن
هامش
( 1 ) نواله خوار : جيره خوار .
( 2 ) مراد از فضولات علوم غريبه از قبيل شعبدهبازى و غيره است .