العبودية وجد في الربوبية ، و ما خفي من الربوبية اصيب في العبودية » « 1 » . ديگر دعاى حضرت امام حسين عليه السلام به روايت ابن طاووس مذكور است كه فرموده : « إلهي حقّقني بحقائق أهل القرب ، وأسلك بي مسلك أهل الجذب » « 2 » ، و غير اينها از كلمات متشابهات يا أخبار مجعولات موضوعات . و جواب وتأويل آنها موقوف است بر تمهيد مقدمه ، و آن اين است كه :
ملك منّان در اوايل سورهء آل عمران فرموده : ( هُوَ الَّذى أنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ ) « 3 » تا آخر آيهء شريفه ، كه خلاصهء مضامين منيفهاش آن است كه حق تعالى فرو فرستاده است بر تو قرآن را كه از جملهء آن آياتى است محكمات كه شكى وشبههاى در معنى ومراد از آن نيست ، و آن آيات امّ الكتاب است ، و آيات ديگر در قرآن هست كه متشابهات است كه معنى ومراد از آن درست معلوم نيست ، به سبب اجمال در معانى الفاظش ، مانند الفاظ مشتركه بدون قرائن معيّنه يا غير ثابت الحقيقه يا به اعتبار مخالفت ظواهرش با ادلهء معينه عقليه ، يا براهين قطعيه كلاميه ، يا مخالف ضرورت مذهب يا دين يا اجماع كل مسلمين يا خصوص امام مبين . پس آن كسانى كه در دلهاى آنها انحرافى از حق وميلى به باطل هست وفي الحقيقه منافقند ، يا در راه تحصيل حق كوتاهى كرده ودرست مجاهدهء با نفس امّاره بسوء ننمودهاند ؛ پس پيروى مىنمايند متشابهات قرآن را ، و به هر معنى كه خواهش نفس به آن مايل است برمىگردانند آن را ، چنان كه بسيارى
هامش
( 1 ) مصباح الشريعة : 7
( 2 ) اقبال الاعمال : 349 ، بحارالانوار : 59 / 226
( 3 ) آل عمران ( 3 ) : 7