وتركان وفرنگيان خالى از اين نوع محبت وعشق مردان به زنان و زنان به مردان ؛ از براى حصول تناكح و جماع ميان ايشان ، چنان كه مذكور است در طبع ساير جنس حيوان از جهت تحصيل نتاج و اولاد ايشان كه غرض از آن بقاى نسل وحفظ صورت جنس ونوع است . وامّا غايت وفائدهء مترتبهء بر اين عشق موجود در ظرفاء وعقلاء وحكماء ؛ پس آن لطافت طبع ورياضتى است كه مترتب مىشود بر آن منافع بىكران ازتأديب پسران ، و تربيت امردان ، وتهذيب اخلاق واطوارشان ، وتعليمشان به علوم جزئيه ، از قبيل : نحو ولغت وبيان وهندسه و غير آن وكسبها وصنعتهاى دقيقه ، وآداب حميده ، و اشعار لطيفه ، ونغمههاى خوش وصداهاى دلكش ، وقصههاى عجيب ، وحكايات دل فريب غريب ، و احاديث وروايات و غير اينها از كمالات ، زيراكه كودكان بعد از استغناء از تربيت و تعليم پدران ومادران هنوز محتاجند به تربيت و تعليم استادان ومعلّمان ، و به حسن توجّه والتفاتشان به نظر شفقت ومرحمت . پس از اين جهت عنايت و لطف پروردگار خلق كرده است در نفوس كبار عشق ومحبت امردان خوش صورت را كه آن عشق داعى وباعث شور از براى مردان به سوى تأديب وتكميل نفوس ناقصهء كودكان ورسانيدن ايشان به غايات مقصوده در خلقتشان ، و اگر اين نمىبود البته حق تعالى خلق نمىفرمود اين عشق را در ظرفاء و علماء ، پس ناچار در خلقت وجبلّت اين عشق در نفوس لطيفه نرم ودلهاى غير سخت وسنگين فايدهء عظيمه وحكمت فخيمه و منفعت راجحه وغايت صحيحه هست ، چنان كه مىدانيم و به رأى العين مىبينيم ترتب آثار مذكوره را بر عشق مذكور .
خيراتيه در ابطال صوفيه ( فارسى ) — صفحة 355
مساهمون: محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( كرمانشاهي )
ص٣٥٥