و دستور اللغة ، وديوان الادب ، و مجموع اللغة ، و مغرب ، وبحر الغامض ، ونوادر انصارى ، ونوادر اعرابى ونوادر شيبانى ، وآراء چيزاب ، وتكملهء خارزنجى ، واستكشاف المبهمهء بيهقى ، و در المنثور سيوطى ، و شرح مصابيح ، و شرح مشكاة ، و شرح نووى ، و شرح زركشى ، و شرح كرمانى ، و اشعار الجاهلية وشروح آن ، وجامع الاصول جزرى ، وناظر عين الغريبين ، و غير اينها از شروحى كه علما بر كتب حديث نوشتهاند « 1 » . و اما در اصطلاح فقهاى ما ، پس علّامه در « قواعد » فرموده كه : غنا حرام است ، كه فاسق مىشود فاعلش ، و غنا تحرير وگردانيدن صدا و كشيدن آن است ، و همچنين فاسق مىشود شنوندهء غنا قصداً ، يعنى گوش دهد تا بشنود ، نه آنكه بىاختيار به گوشش برسد ، خواه آنكه در قرآن باشد يا در شعرى « 2 » . و در « تحرير » در كتاب شهادات فرموده كه : غنا حرام است ، و آن كشيدن صدائى است مشتمل بر ترجيع مطرب كه فاسق است غنا كننده ، وشهادتش مردود است ، خواه در شعرى باشد ، يا در خواندن قرآنى « 3 » . و به مثل اين تعريف كرده است در « ارشاد » « 4 » ، و همچنين محقّق شيخ على در شرحش ، و همچنين شهيد در « دروس » فرموده است كه : هرچند در
هامش
( 1 ) صحاح اللغه : 6 / 2446 ، قاموس المحيط : 4 / 374 ، نهايهء ابن اثير : 3 / 391 ، جامع الاصول : 9 / 351
( 2 ) قواعد علّامه : 2 / 236
( 3 ) تحرير علّامه : 2 / 209
( 4 ) ارشاد الاذهان : 2 / 156