قساوت قلب نمايد ، و هيچ كس لقمان را داخل فلاسفه نشمرده ، ومواعظ ونصايح لقمانى مشهور و در كتب خاصّه وعامّه مسطور است « 1 » .
دخالت نداشتن فلسفه در فهم احاديث
اگر گويند كه : فلسفه اگرچه در اوايل اسلام نبوده ، و در زمان مأمون عباسى حادث شده ، لكن در فهم احاديث نبويّه و درك معارف دينيه دخل تمام دارد . جواب گوئيم كه : چون تواند بود كه در كمال دين احتياج به فلسفه باشد ؟ وحال آنكه در روز غدير خم اين آيه از سورهء مائده نازل شده كه :
( الْيَوْمَ اكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى ) « 2 » يعنى امروز كامل گردانيدم از براى شما دين شما را ، و تمام گردانيدم بر شما نعمت خود را . و در كافى از حضرت امام رضا عليه السلام حديثى طويل روايت نموده كه در ضمن آن فرمود كه : اين آيه در روز غدير خم نازل شد ، بعد از آن امام عليه السلام فرمود : « پس هر كه گويد كه خداى عزّ وجلّ كامل نگردانيده است دين خود را ، پس رد نموده است كتاب خدا را وهركه رد كند كتاب خدا را پس او كافر است » « 3 » . و چون تواند بود كه تتبع فلسفه در فهم احاديث نبويه دخل داشته باشد ، وحال آنكه مخالفت تمام با آيات قرآنى و احاديث نبوى دارد .
هامش
( 1 ) بحارالانوار : 13 / 408 - 434 ، در المنثور : 5 / 312 و 313
( 2 ) المائده ( 5 ) : 3
( 3 ) كافى : 1 / 199