و در سقوط تكاليف متشبّث مىشوند به آيهء شريفهء : ( وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ ) « 1 » در آخر سورهء حجر ، وحال اينكه مراد به يقين در آن آيه مرگ است به اجماع مسلمين وآثار و اخبار معصومين ، و همچنين به حديث مجعول موضوع به شهادت اعلام ايمان واسلام مروى از ابن عباس وعايشه از حضرت خير الانام - عليه وآله افضل الصلاة والسلام - كه فرمود : « من عَشقَ فَعَفَّ فَكَتَم فَماتَ ماتَ شهيداً » « 2 » .
و در كتاب « رياض الشعراء » در جملهء مدايح وحالات مولوى رومى چنين گفته است كه : عزيمت شام نمود ، و دو سال در شام بود ، و در آرزوى آنكه از صحبت شمس دور مانده بود مىسوخت وقوّالان « 3 » را مىفرمود تا سرود عاشقانه مىگفتند ، و شب و روز به سماع مشغول بود ، واكثر غزليات مولانا كه در ديوان او مسطور است در فراق شمس گفته است ، وديوان اشعار مولانا تا سى هزار بيت مىشود و « مثنوى » را چهل و هفت هزار بيت گرفتهاند ، و بعضى زياد وكم نيز گفتهاند ، و در معرفت روح مولانا فرمايد :
نظم
خود عزيزى « 4 » در جهان چون شمس نيست * شمسِ جان باقى است او را أمس نيست
هامش
( 1 ) الحجر ( 15 ) : 99 .
( 2 ) تاريخ بغداد : 5 / 156 و 12 / 479 و 13 / 184 ، كنز العمال : 3 / 372 حديث 6999 و 7000 و 4 / 420 حديث 11203 .
( 3 ) قوّالان : آوازه خوان ، نغمهگر ، كسى كه در محافل به آواز بلند اشعار بخواند .
( 4 ) مصدر : غريبى .